HİV ve Gebelik
HIV ve Gebelik: HIV Pozitif Ebeveynler HIV Negatif Çocuk Sahibi Olabilir mi?
Evet, HIV pozitif ebeveynler, özellikle modern tıbbi gelişmeler ve dikkatli planlama ile HIV negatif bir çocuğa sahip olabilirler. Geçmişte anne-çocuk HIV bulaşma oranları yüksek olsa da, günümüzde uygulanan tıbbi tedavi ve yönetim yöntemleri sayesinde bu risk önemli ölçüde azaltılmıştır.
HIV, bir kadından çocuğuna hamilelik sırasında, doğum anında veya emzirme yoluyla geçebilir. Bu, perinatal (anne-çocuk) bulaşma olarak adlandırılır. Ancak, kaynaklarda belirtilen stratejilerle bu risk minimize edilebilir.
Çocuk Sahibi Olmayı Planlayan HIV Pozitif Çiftler İçin Önemli Adımlar:
1-Sağlık Hizmeti Sağlayıcısı ile Danışmanlık:
Çocuk sahibi olma arzusu olan HIV pozitif bireylerin veya karma HIV statüsüne sahip çiftlerin (bir partner HIV pozitif, diğeri negatif) mutlaka sağlık hizmeti sağlayıcıları, özellikle bir enfeksiyon uzmanı veya İVF kadın doğum kliniği ile kapsamlı bir danışmanlık alması çok önemlidir. Bu danışmanlık, güvenli gebelik yollarını belirlemek, bebeğe bulaşma riskini en aza indirmek ve potansiyel stigma gibi sosyal konularla başa çıkmak için hayati öneme sahiptir. Sağlık durumunun, ebeveynlik için yeterince iyi olup olmadığını da değerlendirmek önemlidir.
2-Antiretroviral Tedavi (ART) ve Saptanamayan Viral Yük:
HIV pozitif bireyler için ART tedavisi, hem kendi sağlıkları hem de virüsün başkalarına (partner veya bebek) bulaşma riskini azaltmak için temel bir yaklaşımdır.
◦ Hedef: Saptanamayan Viral Yük: En önemli hedeflerden biri, kandaki HIV miktarını (viral yük) “saptanamaz” seviyelere indirmektir. Saptanamayan viral yük, HIV’in cinsel yolla bulaşma riskini sıfıra yakın bir seviyeye indirir (“U=U” veya Saptanamayan = Bulaştırılamaz).
◦ Gebelik Öncesi ART: Kadınların ideal olarak gebelikten önce ART’ye başlaması tavsiye edilir. Halihazırda ART alan kadınlar ise gebelik boyunca tedaviye devam etmelidir.
◦ Bulaşma Riski: Annenin viral yükü saptanamaz seviyedeyken bebeğin HIV ile doğma şansı yaklaşık %0.4’tür. Bu, modern tıbbın sağladığı inanılmaz bir başarıdır. Tedavisiz gebeliklerde bu oran %30 kadar çıkmaktadır.
◦ Viral Yük Takibi: Gebelik süresince viral yük, başlangıçta, ART’ye başlandıktan iki hafta sonra, ardından virüs tamamen baskılanana kadar aylık olarak ve sonrasında üç ayda bir takip edilmelidir. Doğum şekline karar vermek için 34-36. haftalarda son bir değerlendirme yapılır.
◦ ART Rejim Seçimi: Gebelikte ART rejimleri, genellikle kombinasyon tedavileri tercih edilerek seçilir. İlaç direnci testleri, hastanın toleransı ve ek hastalıklar gibi faktörler rejim seçiminde rol oynar. Bazı ilaçların (örn. Dolutegravir) gebeliğin erken döneminde düşük bir nöral tüp defekti riski taşıdığı konusunda danışmanlık yapılmalı, ancak çoğu durumda tedaviye devam edilmesi önerilir.
3-Çocuk Sahibi Olma Yöntemleri (Karma HIV Statüsüne Sahip Çiftler İçin):
◦ Kadın HIV Pozitif, Erkek HIV Negatif ise:
▪ Evde Suni Tohumlama (Düşük Teknoloji): Erkek partnerin spermi ve iğnesiz bir şırınga kullanılarak, kadının yumurtlama zamanına göre evde suni tohumlama yapılabilir. Bu yöntemle erkek partnerin HIV’e maruz kalma riski yoktur. Klinik ortamda da yapılabilir.
▪ Kondomsuz Cinsel İlişki (ART ve Saptanamayan Viral Yük ile): Eğer kadın anti-HIV ilaçları alıyor ve saptanamayan bir viral yüke sahipse, enfeksiyon riski minimize edilir. Çiftler, kondomsuz cinsel ilişkiyi sadece kadının yumurtladığı döneme sınırlayarak (korunmasız ilişki sayısını azaltarak) deneme yapabilirler.
▪ Pre-Ekspozisyon Profilaksisi (PrEP): HIV negatif erkek partner, enfeksiyon riskini daha da azaltmak için gebelik denemelerinden önce başlayıp sonrasında da devam ederek HIV ilaçları alabilir (PrEP). Ancak kadının viral yükü saptanamaz ise PrEP’in gerekli olup olmadığı net değildir.
▪ Yardımcı Üreme Teknikleri: Eğer doğurganlık sorunları varsa veya ek güvence isteniyorsa, kadın doğum ve/veya enfeksiyon kliniğinden yardım alınabilir.
◦ Erkek HIV Pozitif, Kadın HIV Negatif ise:
▪ Bu durumda %100 güvenli “düşük teknoloji” bir yöntem yoktur ve genellikle “yüksek teknoloji” yaklaşımlar tercih edilir.
▪ Kondomsuz Cinsel İlişki (ART ve Saptanamayan Viral Yük ile): Eğer erkek anti-HIV ilaçları alıyor ve saptanamayan bir viral yüke sahipse, enfeksiyon riski minimize edilir. Çiftler, kondomsuz cinsel ilişkiyi sadece kadının yumurtladığı döneme sınırlayarak deneme yapabilirler.
▪ Pre-Ekspozisyon Profilaksisi (PrEP): HIV negatif kadın partner, enfeksiyon riskini azaltmak için gebelik denemelerinden önce başlayıp sonrasında da devam ederek koruyucu HIV ilaçları alabilir (PrEP). Erkeğin viral yükü saptanamaz ise PrEP’in gerekliliği net değildir.
▪ Sperm Yıkama ile In Vitro Fertilizasyon (IVF) veya İntrauterin İnsüminasyon (IUI): Bu yöntemlerde, spermler HIV virüsünden izole edilmek üzere “yıkanır”. Bu yöntemler, üreme uzmanı veya İVF kliniği yardımı gerektirir.
◦ Her İki Partner de HIV Pozitif ise:
▪ Her iki partnerin de ART’ye başlaması ve gebelik denemelerinden önce sürdürülebilir viral baskılama elde etmesi önerilir. Bu durumda da anne-çocuk bulaşmasını önlemek için yukarıda belirtilen gebelik takibi ve doğum protokolleri uygulanır.
4-Gebelik Sürecinde Yönetim (Antepartum, İntrapartum, Postpartum):
◦ Gebelik Öncesi/Erken Dönem: Genital yol enfeksiyonları HIV viral bulaşı artırabileceği için gebelik öncesi her iki partnerin de cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE) açısından taranması önerilir. İnfertilite durumunda, altı aylık korunmasız cinsel ilişkiden sonra gebelik sağlanamazsa erken değerlendirme yapılmalıdır.
◦ Antepartum (Doğum Öncesi): ART, HIV’in hem perinatal hem de intrauterin bulaşmasını önler. ART’ye sıkı uyum, annenin kanındaki ve genital salgılarındaki viral RNA düzeyini düşürür. HIV tanısı alan veya HIV pozitif olduğu bilinen hamile bir kadında ART’ye hemen başlanmalıdır.
◦ İntrapartum (Doğum Anı):
▪ Sezaryen Doğum: Doğuma yakın viral yükü 1000 kopya/mL’nin üzerinde veya bilinmeyen anneler için 38. haftada planlı sezaryen doğum önerilir. Viral yük 1000 kopya/mL’nin altında ve ART kullanılıyorsa sezaryen endikasyonu yoktur; vajinal doğum güvenlidir.
▪ İntravenöz Zidovudin (ZDV): Doğum sırasında viral yük 1000 kopya/mL’nin üzerindeyse, rutin ART’ye ek olarak sezaryenden 3 saat önce intravenöz ZDV infüzyonu başlanmalıdır. ZDV, plasentayı hızla geçerek fetüsün sisteminde ilaç seviyeleri oluşturur ve doğum sırasında virüse maruz kalmadan önce koruma sağlar.
▪ Kaçınılması Gereken Uygulamalar: Fetal saç derisi elektrotları, forseps veya vakum destekli doğum gibi invaziv girişimlerden kaçınılmalıdır.
◦ Postpartum (Doğum Sonrası):
▪ Anne İçin: Kapsamlı bakım planları (OB/GYN, birinci basamak, enfeksiyon uzmanları, pediatri, ruh sağlığı) sağlanmalıdır. Doğum sonrası ART’ye uyumun sürdürülmesi ve doğum sonrası depresyon taraması önemlidir. Gelecekteki gebelik planları ve kontrasepsiyon seçenekleri görüşülmelidir.
▪ Emzirmenin Önlenmesi: Kılavuzlara göre HIV pozitif kadınların emzirmekten kaçınması gerekir, çünkü ART ile virüs baskılansa bile anne sütüyle bulaşma riski vardır. Anneler, emzirmeme durumunda meme ağrısıyla başa çıkma yöntemleri hakkında danışmanlık almalıdır.
5-Yenidoğan Yönetimi:
◦ ART Profilaksisi: HIV pozitif annelerden doğan bebeklere doğumdan sonra 6 ila 12 saat içinde ART profilaksisi başlanmalıdır.
▪ Annenin viral yükü saptanamaz ise, bebeğe dört hafta boyunca ZDV verilir.
▪ Annenin viral yükü saptanamaz değilse (>50 kopya/mL) veya bilinmiyorsa, bebek altı hafta boyunca iki veya üçlü ilaç tedavisi (örn. ZDV ve nevirapin, veya ZDV, lamivudin ve nevirapin/raltegravir) almalıdır.
◦ HIV Testleri: Yenidoğanlarda HIV tanısı için viral testler (HIV RNA veya HIV DNA nükleik asit testleri veya NAT’ler) kullanılır; antijen-antikor testleri kullanılmamalıdır. Tüm HIV pozitif annelerden doğan bebekler, 14-21 gün, 1-2 ay ve 4-6 aylıkken NAT testleriyle taranır. Yüksek riskli bebeklerde (örn. annede viral baskılama yoksa) doğumda ve 2-3 ayda ek NAT testleri yapılır.
◦ Uzun Dönem Takip: HIV’e veya ART ilaçlarına doğum öncesi veya yenidoğan döneminde maruz kalma, çocukların uzun vadeli tıbbi kayıtlarına işlenmelidir, çünkü bu çocuklarda ileriki yaşlarda mitokondriyal anormallikler veya kalp/sinir sistemi rahatsızlıkları gelişebilir.
Özetle, HIV enfeksiyonu olan bir ailede HIV negatif bir çocuğa sahip olmak, multidisipliner bir sağlık ekibinin (hemşireler, laboratuvar teknisyenleri, eczacılar, sosyal hizmet uzmanları, kadın doğum uzmanları, enfeksiyon uzmanları, ruh sağlığı uzmanları, çocuk doktorları) titiz ve koordineli çalışmasıyla mümkündür. Uygun ART tedavisi, düzenli takip, güvenli gebelik yöntemlerinin seçimi ve yenidoğan profilaksisi sayesinde anne-çocuk HIV bulaşma oranı %25-30’dan %1-2’nin altına düşürülmüştür.
——————————————————————————–
HIV ve Gebelik Konulu Çoktan Seçmeli Test Soruları MCQs
Aşağıdaki soruları kaynaklarda verilen bilgilere göre cevaplayınız.
Soru 1: HIV pozitif bir annenin tedavisiz gebelik, doğum veya emzirme yoluyla çocuğuna virüsü geçirme riski yaklaşık yüzde kaçtır?
a) %0.4 b) %1-2 c) %5-10 d) %25-30 e) %50-60
Soru 2: HIV pozitif bir kadının ART alıp viral yükü “saptanamaz” seviyede olduğunda bebeğin HIV ile doğma şansı yaklaşık yüzde kaçtır?
a) %0.4 b) %1-2 c) %5-10 d) %20-25 e) %50-60
Soru 3: Karma HIV statüsüne sahip (bir partner HIV pozitif, diğeri negatif) çiftler çocuk sahibi olmayı planlarken atması gereken ilk ve en önemli adım nedir?
a) Hemen korunmasız cinsel ilişkiye başlamak. b) Sadece bir doğurganlık kliniğine başvurmak. c) Sağlık hizmeti sağlayıcısı ile kapsamlı bir danışmanlık almak. d) İnternet forumlarından bilgi edinmek. e) Erkek partnerin hemen PrEP kullanmaya başlaması.
Soru 4: HIV’in anneden çocuğa bulaşması hangi yollarla gerçekleşebilir? I. Gebelik sırasında II. Doğum anında III. Emzirme yoluyla IV. Kondomsuz cinsel ilişki yoluyla
a) I ve II b) III ve IV c) I, II ve III d) I, III ve IV e) Sadece IV
Soru 5: HIV pozitif bir kadının, HIV negatif erkek partnerine virüsü cinsel yolla bulaştırma riskini en aza indirmek için yapabileceği en önemli şey nedir?
a) Yalnızca kondom kullanmak. b) Antiretroviral tedavi (ART) almak ve saptanamayan viral yüke ulaşmak. c) Doğurganlık kliniğinde in vitro fertilizasyon (IVF) yaptırmak. d) Sadece vajinal duş kullanmak. e) Vitamin takviyeleri almak.
Soru 6: HIV negatif bir partnerin HIV enfeksiyonu riskini azaltmak için kullanılan ve gebelik denemelerinden önce başlayıp sonrasında devam eden ilaç tedavisinin adı nedir?
a) Post-ekspozisyon profilaksisi (PEP) b) Antiretroviral tedavi (ART) c) Pre-ekspozisyon profilaksisi (PrEP) d) Antibiyotik tedavisi e) Hormon replasman tedavisi
Soru 7: HIV pozitif bir kadın gebeliğinde ART’ye ideal olarak ne zaman başlamalıdır?
*a) Gebeliğin üçüncü trimesterinde. b) Doğumdan hemen önce. c) Gebelikten önce. d) Bebek doğduktan sonra. e) Sadece viral yükü yüksekse.
Soru 8: HIV pozitif bir erkeğin HIV negatif kadın partneriyle çocuk sahibi olmak için en güvenli “düşük teknoloji” yöntemi hangisidir?
a) Kondomsuz cinsel ilişki. b) Evde suni tohumlama. c) Sadece ovülasyon döneminde kondomsuz cinsel ilişki. d) Hiçbir “düşük teknoloji” yöntem %100 güvenli değildir. e) Tekrarlayan vajinal duşlar.
Soru 9: HIV pozitif bir erkeğin HIV negatif kadın partneriyle çocuk sahibi olmak için tercih edilebilecek “yüksek teknoloji” yaklaşımlarından biri nedir?
a) Vajinal duş. b) Kondomsuz cinsel ilişki. c) Sperm yıkama ile in vitro fertilizasyon (IVF) veya intrauterin insüminasyon (IUI). d) Evde suni tohumlama. e) Hiçbir teknolojiye başvurmamak.
Soru 10: HIV pozitif bir kadının viral yükü doğuma yakın ne kadarın üzerindeyse planlı sezaryen doğum önerilir?
a) 50 kopya/mL b) 100 kopya/mL c) 500 kopya/mL d) 1000 kopya/mL e) Saptanamaz seviye
Soru 11: HIV pozitif anneden doğan bebeklere ART profilaksisi doğumdan ne kadar süre sonra başlanmalıdır?
a) 24 saat içinde b) 6-12 saat içinde c) 48 saat içinde d) Bir hafta içinde e) Bir ay içinde
Soru 12: HIV pozitif annelerin bebeklerini emzirmekten kaçınmaları neden tavsiye edilir?
a) Emzirme annenin ART ilaçlarını etkiler. b) Bebekte alerjik reaksiyonlara neden olabilir. c) Anne sütüyle virüs bulaşma riski vardır. d) Bebekte ishal yapar. e) Annenin iyileşmesini geciktirir.
Soru 13: HIV pozitif bir kadının viral yükü saptanamaz seviyedeyken vajinal doğum yapması güvenli midir?
a) Hayır, her zaman sezaryen gereklidir. b) Evet, eğer viral yük 1000 kopya/mL’nin altındaysa ve ART kullanılıyorsa. c) Sadece bebeğe ZDV verilirse. d) Sadece anneye ek antibiyotik verilirse. e) Sadece 37 haftadan önce doğum yaparsa.
Soru 14: HIV pozitif anneden doğan bebeklerde HIV tanısı için hangi testler kullanılır?
a) Antijen-antikor testleri b) Sadece ELISA testi c) Viral testler (HIV RNA veya HIV DNA nükleik asit testleri – NAT’ler) d) Hızlı antikor testleri e) Bağışıklık sistemi testleri
Soru 15: Eğer HIV pozitif bir kadının viral yükü saptanamaz ise, yenidoğanına kaç hafta süreyle Zidovudin (ZDV) verilmesi önerilir?
a) 2 hafta b) 4 hafta c) 6 hafta d) 8 hafta e) 12 hafta
Soru 16: HIV pozitif bir kadın gebeliği sırasında düzenli olarak hangi testle viral yük takibi yapmalıdır?
a) CD4 hücre sayısı b) Tam kan sayımı c) HIV RNA yükü d) Karaciğer fonksiyon testleri e) Böbrek fonksiyon testleri
Soru 17: HIV pozitif çiftlerin çocuk sahibi olmayı planlarken göz önünde bulundurması gereken önemli bir faktör nedir?
a) Sadece finansal durumları. b) Sadece fiziksel sağlıkları. c) Sağlıklarının ebeveynlik için yeterince iyi olup olmadığı ve toplumsal yargılarla başa çıkma. d) Sadece cinsiyet tercihi. e) Doğum yeri.
Soru 18: Pre-ekspozisyon profilaksisi (PrEP) için HIV negatif partnerin HIV testleri gebelik denemeleri sırasında ne sıklıkla yapılmalıdır?
a) Ayda bir b) Her üç ayda bir c) Yılda bir d) Gebelikten önce bir kez e) Sadece semptomlar varsa
Soru 19: Gebelikte kullanılan bazı ART ilaçlarının (örn. Dolutegravir) fetüs üzerinde neden olabileceği bilinen küçük bir risk nedir?
a) Kalp yetmezliği b) İşitme kaybı c) Nöral tüp defektleri (NTD’ler) d) Karaciğer yetmezliği e) Böbrek yetmezliği
Soru 20: HIV pozitif bir kadının gebeliği sırasında ART rejimine sıkı uyumun önemi nedir?
a) Sadece annenin genel sağlığı için. b) Sadece bebeğin kilosunu artırmak için. c) Annenin kanındaki ve genital salgılarındaki HIV viral RNA seviyesini düşürerek perinatal bulaşmayı önlemek için. d) Bebeğin zeka gelişimini desteklemek için. e) Erken doğum riskini artırmak için.
Soru 21: Karma HIV statüsüne sahip çiftlerde (kadın HIV pozitif, erkek HIV negatif) evde suni tohumlama yapılırken, erkek partnerin HIV’e maruz kalma riski nedir?
a) Yüksek b) Orta c) Düşük d) Hiç yok e) Duruma göre değişir
Soru 22: HIV pozitif hamile kadınlarda hangi durum sezaryen doğum gerektirmez, eğer hasta ART alıyorsa?
a) Viral yük 1000 kopya/mL’nin üzerinde ise. b) Viral yük saptanamaz ise. c) Annenin genital ülserleri varsa. d) Doğum eylemi 37. haftadan önce başlarsa. e) Fetal distres varsa.
Soru 23: Eğer HIV pozitif bir annenin viral yükü saptanamaz değilse (örn. >50 kopya/mL), yenidoğanına kaç hafta boyunca ve ne tür ART profilaksisi verilmelidir?
a) 4 hafta, tek ilaç (ZDV) b) 6 hafta, tek ilaç (ZDV) c) 6 hafta, iki veya üç ilaç d) 4 hafta, iki veya üç ilaç e) Tedaviye gerek yok
Soru 24: HIV pozitif gebelerin gebelik sırasında rutin Tdap ve influenza aşılarına ek olarak almaları önerilen aşılar hangileridir?
a) HPV ve Kızamık b) Hepatit A & B ve Pnömokok c) Suçiçeği ve Kabakulak d) Polio ve Boğmaca e) Rotavirüs ve BCG
Soru 25: HIV pozitif gebelerde, gebeliğin fizyolojik bir etkisi olarak hangi kan değeri düşebilirken, yüzdesi genellikle değişmeden kalır?
a) CD8 hücre sayısı b) CD4 hücre sayısı c) Viral yük d) Hemoglobin e) Trombosit sayısı
Soru 26: HIV pozitif bir kadında gebeliği sırasında ART rejiminin kesilmesi gerektiğinde (örn. ilaç toksisitesi, hiperemezis gravidarum), nasıl hareket edilmelidir?
a) Sadece bir ilaç kesilmeli, diğerlerine devam edilmeli. b) Tedavinin geri kalanı süresince tüm ilaçlar kesilmeli. c) Mümkün olan en kısa sürede tüm rejim ilaçları kesilmeli ve sonra yeniden başlanmalı. d) Tedaviyi kesmek için tıbbi yardım aranmamalı. e) Sadece semptomlar düzelene kadar kesilmeli.
Soru 27: HIV pozitif kadınlarda gebelik sırasında fırsatçı enfeksiyonlardan korunma amacıyla, CD4 hücre sayısı 200/mikroL’nin altında ise hangi ilacın profilaksisi önerilir?
a) Azitromisin b) İzoniazid c) TMP-SMX (Trimetoprim-Sülfametoksazol) d) Amfoterisin B e) Dapson
Soru 28: HIV pozitif hamile kadınlarda Gestasyonel Diyabet (GDM) taraması ne zaman yapılmalıdır, özellikle proteaz inhibitörleri içeren ART rejimleri kullanıyorlarsa?
a) Rutin olarak 24-28 haftadan daha geç. b) Sadece gebeliğin sonunda. c) Rutin olarak 24-28 haftadan daha erken. d) Hiç gerek yok. e) Sadece kilo alımı çok fazlaysa.
Soru 29: HIV pozitif annelerden doğan çocukların uzun vadeli tıbbi kayıtlarında neyin belgelenmesi önemlidir? a) Sadece boy ve kilo bilgileri. b) Sadece aşı geçmişi. c) Rahim içi veya yenidoğan döneminde HIV veya ART ilaçlarına maruz kalma durumu. d) Sadece annenin doğum kilosu. e) Annenin ART rejiminin detayları.
Soru 30: HIV pozitif bir kadının HIV negatif partneriyle çocuk sahibi olmak için korunmasız cinsel ilişkiye girerken, HIV negatif partnerin HIV enfeksiyonuna karşı korunmak için alabileceği ek bir önlem nedir?
a) Her gün multivitamin almak. b) Doğum kontrol hapı kullanmak. c) PrEP almak. d) Kondomsuz cinsel ilişki sayısını artırmak. e) Sadece cinsel ilişki sonrası duş almak.
Soru 31: HIV pozitif bir erkekte, HIV negatif kadın partnerine HIV bulaşma riskini minimize etmek için en önemli adım nedir?
a) Sperm yıkama yaptırmak. b) Cinsel ilişkiden önce duş almak. c) Anti-HIV ilaçları almak ve saptanamayan viral yüke ulaşmak. d) Yalnızca kondom kullanmak. e) Partnerin vitamin takviyesi alması.
Soru 32: Gebelik sırasında ART tedavisine başlanması veya değiştirilmesi gereken durumlarda, ilaç direnci testleri için HIV RNA seviyeleri genellikle ne kadarın üzerinde olmalıdır?
a) 50 kopya/mL’den az b) 100-200 kopya/mL c) 500-1000 kopya/mL’den fazla d) 5000 kopya/mL’den fazla e) Her zaman test yapılmalı, viral yüke bakılmaksızın.
Soru 33: HIV pozitif hamile kadınlar için ART rejimleri seçilirken, genellikle ne tür bir rejim tercih edilir?
a) Tek bir ilaç ajanından oluşan rejim. b) Sadece doğal bitkisel takviyeler. c) Kombine bir ilaç rejimi. d) Sadece anneye zararsız olduğu düşünülen ilaçlar. e) Sadece bebek için faydalı olan ilaçlar.
Soru 34: HIV pozitif bir annenin doğum sırasında viral yükü 1000 kopya/mL’nin üzerindeyse, rutin ART rejimine ek olarak doğumdan 3 saat önce başlanması gereken ek tedavi nedir?
a) Oral antibiyotik. b) İntravenöz Zidovudin (ZDV) infüzyonu. c) Kan transfüzyonu. d) Ağrı kesiciler. e) Salin infüzyonu.
Soru 35: HIV pozitif bir kadının gebelik öncesi danışmanlık sırasında ele alınması gereken konulardan biri nedir?
a) Sadece annenin beslenme düzeni. b) Sadece babanın işi. c) Ailenin veya toplumun onları veya çocuklarını yargılaması ve damgalamasıyla nasıl başa çıkılacağı. d) Sadece bebeğin ismi. e) Evcil hayvan besleme.
Soru 36: Dünya genelinde, gebeliği sırasında ART’ye erişimin artmasıyla HIV ile yeni doğan çocuk vakalarının sayısı 2010’dan bu yana yaklaşık yüzde kaç azalmıştır?
a) %10 b) %25 c) %47 d) %75 e) %90
Soru 37: HIV pozitif hamile kadınların hangi tür enfeksiyonlar açısından taranması önerilir, çünkü bunlar perinatal HIV bulaşma riskini artırabilir?
a) Grip ve nezle. b) Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE). c) Mide gribi. d) Mantar enfeksiyonları. e) Kulak enfeksiyonları.
Soru 38: HIV ve ART’nin kendisi hangi durumu artırabilir, bu nedenle böyle çiftlerde infertilite araştırmasına erken başlanması tavsiye edilir?
a) Gebelik diyabeti. b) Doğurganlık sorunları (infertilite). c) Erken menopoz. d) Hipertansiyon. e) Anemi.
Soru 39: HIV pozitif bir kadın hamileyken, rutin ART rejimine ek olarak hangi profilaksi düşünülmelidir, eğer CD4 hücre sayısı 100/mL’nin altındaysa?
a) Hepatit B profilaksisi. b) Toksoplazma gondii ve Pnömosistis pnömonisi (PCP) için TMP-SMX. c) Malarya profilaksisi. d) Tüberküloz profilaksisi. e) Gonore profilaksisi.
Soru 40: HIV pozitif bir annenin doğum sırasında bilinmeyen HIV statüsü varsa, ilk hızlı test pozitif çıktığında acilen hangi tedavi başlanmalıdır?
a) Oral antibiyotik. b) İntravenöz ZDV infüzyonu. c) Ağrı kesiciler. d) Multivitaminler. e) Yalnızca dinlenme.
Soru 41: ABD’de perinatal HIV bulaşma oranı, güncel önerilere uyulduğunda yüzde kaç veya altına düşmüştür?
a) %5 b) %10 c) %1 veya daha az d) %20 e) %30
Soru 42: HIV pozitif hamile kadınların hangi davranışı perinatal HIV bulaşma şansını artırabilir ve bu konuda danışmanlık verilmelidir?
a) Sağlıklı beslenme. b) Düzenli egzersiz. c) Tütün, alkol, yasa dışı uyuşturucu kullanımı ve korunmasız seks. d) Yeterli uyku. e) Prenatal vitamin kullanımı.
Soru 43: Eğer bir HIV pozitif kadın, halihazırda ART kullanırken gebeliği sırasında virüs baskılanmıyorsa, ne yapılmalıdır?
a) ART rejimini durdurmak. b) İlaç uyumu değerlendirilmeli ve direnç testi yapılmalı. c) Sadece diyet değişikliği önerilmeli. d) Sadece fiziksel aktivite artırılmalı. e) Beklenmeli ve tekrar test yapılmalı.
Soru 44: HIV pozitif bir kadının HIV negatif partneriyle çocuk sahibi olmak için kullanabileceği “düşük teknoloji” ve güvenli bir yöntem nedir?
a) Kondomsuz cinsel ilişki. b) Oral seks. c) Evde iğnesiz şırınga ile suni tohumlama. d) Anal seks. e) Vajinal duş.
Soru 45: HIV pozitif gebelerde, hangi fırsatçı enfeksiyonun latent formunun aktif enfeksiyona dönüşme olasılığı daha yüksektir ve bu nedenle test edilmesi önemlidir?
a) Grip. b) Tüberküloz. c) Suçiçeği. d) Kızamık. e) Kabakulak.
Soru 46: HIV pozitif bir kadın postpartum dönemde ne için taranmalıdır, çünkü bu durum ART uyumunu ve genel refahı etkileyebilir?
a) Hipertansiyon. b) Diyabet. c) Doğum sonrası depresyon. d) Tiroid disfonksiyonu. e) Anemi.
Soru 47: Yeni doğmuş bir bebekte HIV enfeksiyonunu kesin olarak dışlamak için, PCP’ye karşı profilaksiye ne zaman başlanmalıdır?
a) Doğumda. b) 2 hafta sonra. c) 4 veya 6 haftalık ART profilaksisi bittikten sonra. d) 6 ay sonra. e) 18 ay sonra.
Soru 48: HIV pozitif hamile kadınlarda fetal saç derisi elektrotları, forseps veya vakum destekli doğum gibi invaziv girişimlerden neden kaçınılmalıdır?
a) Bu işlemler annede şiddetli ağrıya neden olur. b) Bu işlemler bebeğin kafasında şekil bozukluğuna yol açar. c) Virüsün bulaşma riskini artırabilirler. d) Bu işlemler sadece acil durumlarda kullanılır. e) Bu işlemler hastanede daha uzun kalış süresi gerektirir.
Soru 49: HIV pozitif bir çiftin çocuk sahibi olmak istemesi durumunda, ART’ye ne zaman başlanması ve sürdürülebilir viral baskılama elde edilmesi önerilir?
a) Doğumdan hemen önce. b) Gebelik sırasında. c) Çocuk sahibi olmaya çalışmadan önce. d) Bebek doğduktan sonra. e) Sadece bir partner HIV pozitifse.
Soru 50: Gebelikte HIV yönetimi için hangi sağlık profesyonellerinden oluşan interprofesyonel bir ekip gereklidir?
a) Sadece kadın doğum uzmanı. b) Sadece HIV uzmanı. c) Hemşire, laboratuvar teknisyenleri, eczacılar, sosyal hizmet uzmanları, kadın doğum uzmanları, HIV uzmanları, ruh sağlığı uzmanları ve çocuk doktorları. d) Sadece aile hekimi. e) Sadece cerrahlar.
——————————————————————————–
Cevap Anahtarı ve Detaylı Açıklamalar
Soru 1: HIV pozitif bir annenin tedavisiz gebelik, doğum veya emzirme yoluyla çocuğuna virüsü geçirme riski yaklaşık yüzde kaçtır? Cevap: d) %25-30 Açıklama: Kaynaklar, tedavi uygulanmazsa HIV’in gebelik, doğum veya emzirme yoluyla anneden çocuğa dikey bulaşma riskinin %25 ila %30 gibi yüksek oranlarda olduğunu belirtmektedir.
Soru 2: HIV pozitif bir kadının ART alıp viral yükü “saptanamaz” seviyede olduğunda bebeğin HIV ile doğma şansı yaklaşık yüzde kaçtır? Cevap: a) %0.4 Açıklama: Kaynaklar, annenin viral yükü saptanamaz seviyedeyken bebeğin HIV ile doğma şansının yaklaşık %0.4 olduğunu açıkça belirtmektedir. Bu, modern tıbbın sağladığı büyük bir başarıyı göstermektedir.
Soru 3: Karma HIV statüsüne sahip (bir partner HIV pozitif, diğeri negatif) çiftler çocuk sahibi olmayı planlarken atması gereken ilk ve en önemli adım nedir? Cevap: c) Sağlık hizmeti sağlayıcısı ile kapsamlı bir danışmanlık almak. Açıklama: Kaynaklar, çocuk sahibi olmak isteyen HIV pozitif bireylerin veya karma statülü çiftlerin gebelik kararı vermeden önce mutlaka sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla, özellikle enfeksiyon uzmanlarıyla, kapsamlı bir danışmanlık almaları gerektiğini vurgulamaktadır.
Soru 4: HIV’in anneden çocuğa bulaşması hangi yollarla gerçekleşebilir? Cevap: c) I, II ve III Açıklama: HIV’in anneden çocuğa dikey bulaşması (perinatal bulaşma), gebelik süresince, doğum anında ve emzirme yoluyla mümkündür. Kondomsuz cinsel ilişki cinsel yolla bulaşmadır, dikey bulaşma yolu değildir.
Soru 5: HIV pozitif bir kadının, HIV negatif erkek partnerine virüsü cinsel yolla bulaştırma riskini en aza indirmek için yapabileceği en önemli şey nedir? Cevap c) Doğurganlık kliniğinde in vitro fertilizasyon ve evde Evde Suni Tohumlama (Düşük Teknoloji Bu yöntemle erkek partnerin HIV’e maruz kalma riski yoktur. Ayrıca kaynaklar HIV pozitif partnerin ART alarak saptanamayan viral yüke ulaşmasının, kondomsuz cinsel ilişki sırasında bile HIV’in cinsel yolla bulaşma riskini “sıfıra yakın” veya “hiçbir risk” seviyesine indirdiğini belirtmektedir.
Soru 6: HIV negatif bir partnerin HIV enfeksiyonu riskini azaltmak için kullanılan ve gebelik denemelerinden önce başlayıp sonrasında devam eden ilaç tedavisinin adı nedir? Cevap: c) Pre-ekspozisyon profilaksisi (PrEP) Açıklama: Kaynaklar, HIV negatif partnerin gebelik denemelerinden önce başlayıp sonrasında devam eden HIV ilaçları almasına “pre-ekspozisyon profilaksisi” veya PrEP dendiğini belirtir.
Soru 7: HIV pozitif bir kadın gebeliğinde ART’ye ideal olarak ne zaman başlamalıdır? Cevap: c) Gebelikten önce. Açıklama: Kaynaklar, HIV ile yaşayan kadınların kendi sağlıkları ve gebelik sırasında HIV bulaşma riskini azaltmak için ideal olarak gebelikten önce antiretroviral tedaviye (ART) başlaması gerektiğini belirtmektedir.
Soru 8: HIV pozitif bir erkeğin HIV negatif kadın partneriyle çocuk sahibi olmak için en güvenli “düşük teknoloji” yöntemi hangisidir? Cevap: d) Hiçbir “düşük teknoloji” yöntem %100 güvenli değildir. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif bir erkeğin HIV negatif kadın partneriyle çocuk sahibi olmak istediğinde, enfekte olmamış partner için %100 güvenli “düşük teknoloji” bir yöntemin bulunmadığını açıkça belirtmektedir.
Soru 9: HIV pozitif bir erkeğin HIV negatif kadın partneriyle çocuk sahibi olmak için tercih edilebilecek “yüksek teknoloji” yaklaşımlarından biri nedir? Cevap: c) Sperm yıkama ile in vitro fertilizasyon (IVF) veya intrauterin insüminasyon (IUI). Açıklama: Kaynaklar, bu durumda “yüksek teknoloji” yaklaşımlarının tercih edildiğini ve seçenekler arasında sperm yıkama ile in vitro fertilizasyon (IVF) veya intrauterin insüminasyonun (IUI) değerlendirilebileceğini belirtmektedir.
Soru 10: HIV pozitif bir kadının viral yükü doğuma yakın ne kadarın üzerindeyse planlı sezaryen doğum önerilir? Cevap: d) 1000 kopya/mL Açıklama: Kaynaklar, doğum anına yakın HIV RNA viral yükü 1000 kopya/mL’den fazla veya bilinmeyen annelerin 38. haftada planlı sezaryen doğum yapması gerektiğini belirtir.
Soru 11: HIV pozitif anneden doğan bebeklere ART profilaksisi doğumdan ne kadar süre sonra başlanmalıdır? Cevap: b) 6-12 saat içinde Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif annelerden doğan bebeklere doğumdan sonra 6 ila 12 saat içinde ART post-ekspozisyon profilaksisi verilmesi gerektiğini belirtir.
Soru 12: HIV pozitif annelerin bebeklerini emzirmekten kaçınmaları neden tavsiye edilir? Cevap: c) Anne sütüyle virüs bulaşma riski vardır. Açıklama: Kaynaklar, ABD’deki resmi kılavuzların HIV pozitif kadınların emzirmekten kaçınması gerektiğini, çünkü viral bulaşmanın anne sütü yoluyla, ART baskılamasına rağmen mümkün olduğunu belirtmektedir.
Soru 13: HIV pozitif bir kadının viral yükü saptanamaz seviyedeyken vajinal doğum yapması güvenli midir? Cevap: b) Evet, eğer viral yük 1000 kopya/mL’nin altındaysa ve ART kullanılıyorsa. Açıklama: Kaynaklar, HIV RNA viral yükü 1000 kopya/mL’nin altında olan ve ART alan hastalarda sezaryen doğumun endike olmadığını ve vajinal doğumun güvenli olduğunu belirtmektedir.
Soru 14: HIV pozitif anneden doğan bebeklerde HIV tanısı için hangi testler kullanılır? Cevap: c) Viral testler (HIV RNA veya HIV DNA nükleik asit testleri – NAT’ler) Açıklama: Kaynaklar, 18 aydan küçük bebeklerde HIV tanısı için viral testler (HIV RNA veya HIV DNA nükleik asit testleri veya NAT’ler) kullanıldığını ve antijen-antikor testlerinin kullanılmaması gerektiğini açıkça belirtir.
Soru 15: Eğer HIV pozitif bir annenin viral yükü saptanamaz ise, yenidoğanına kaç hafta süreyle Zidovudin (ZDV) verilmesi önerilir? Cevap: b) 4 hafta Açıklama: Kaynaklar, viral baskılaması olan annelerden doğan bebeklere dört hafta boyunca ZDV verilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Soru 16: HIV pozitif bir kadın gebeliği sırasında düzenli olarak hangi testle viral yük takibi yapmalıdır? Cevap: c) HIV RNA yükü Açıklama: Kaynaklar, viral yükün (HIV RNA) başlangıç ziyaretinde, ART’ye başlandığında, ART’ye başladıktan iki hafta sonra, virüs tamamen baskılanana kadar aylık ve daha sonra üç ayda bir ölçülmesi gerektiğini belirtmektedir.
Soru 17: HIV pozitif çiftlerin çocuk sahibi olmayı planlarken göz önünde bulundurması gereken önemli bir faktör nedir? Cevap: c) Sağlıklarının ebeveynlik için yeterince iyi olup olmadığı ve toplumsal yargılarla başa çıkma. Açıklama: Kaynaklar, çiftlerin kendi sağlıklarının etkili bir ebeveynlik için yeterince iyi olup olmadığını ve aile veya toplum üyelerinin onları veya çocuklarını yargılaması ve damgalamasıyla nasıl başa çıkacaklarını tartışmaları gerektiğini belirtir.
Soru 18: Pre-ekspozisyon profilaksisi (PrEP) için HIV negatif partnerin HIV testleri gebelik denemeleri sırasında ne sıklıkla yapılmalıdır? Cevap: b) Her üç ayda bir Açıklama: Kaynaklar, çocuk sahibi olmaya çalışırken korunmasız cinsel ilişki yaşayan HIV negatif erkek partnerlerin, bu dönemde en az her üç ayda bir HIV testi yaptırması gerektiğini belirtir.
Soru 19: Gebelikte kullanılan bazı ART ilaçlarının (örn. Dolutegravir) fetüs üzerinde neden olabileceği bilinen küçük bir risk nedir? Cevap: c) Nöral tüp defektleri (NTD’ler) Açıklama: Kaynaklar, Dolutegravir (DTG) gibi bazı integrase inhibitörlerinin gebeliğin başlangıcında kullanılmasıyla küçük bir nöral tüp defekti (NTD) riskinin ilişkili olduğunu belirtmektedir.
Soru 20: HIV pozitif bir kadının gebeliği sırasında ART rejimine sıkı uyumun önemi nedir? Cevap: c) Annenin kanındaki ve genital salgılarındaki HIV viral RNA seviyesini düşürerek perinatal bulaşmayı önlemek için. Açıklama: Kaynaklar, ART’ye sıkı uyumun annenin kanındaki ve genital salgılarındaki HIV viral RNA düzeyini düşürdüğünü ve bu sayede perinatal bulaşmayı önlediğini belirtir.
Soru 21: Karma HIV statüsüne sahip çiftlerde (kadın HIV pozitif, erkek HIV negatif) evde suni tohumlama yapılırken, erkek partnerin HIV’e maruz kalma riski nedir? Cevap: d) Hiç yok Açıklama: Kaynaklar, evde suni tohumlama yöntemiyle erkek partnerin HIV’e olası hiçbir maruziyeti olmadığını belirtmektedir.
Soru 22: HIV pozitif hamile kadınlarda hangi durum sezaryen doğum gerektirmez, eğer hasta ART alıyorsa? Cevap: b) Viral yük saptanamaz ise. Açıklama: Kaynaklar, HIV RNA viral yükü 1000 kopya/mL’nin altında olan ve ART alan hastalarda sezaryen doğumun endike olmadığını belirtmektedir. Saptanamaz viral yük bu durumun bir alt kümesidir.
Soru 23: Eğer HIV pozitif bir annenin viral yükü saptanamaz değilse (örn. >50 kopya/mL), yenidoğanına kaç hafta boyunca ve ne tür ART profilaksisi verilmelidir? Cevap: c) 6 hafta, iki veya üç ilaç Açıklama: Kaynaklar, viral baskılaması olmayan (>50 kopya/mL) veya bilinmeyen annelerden doğan bebeklere altı hafta boyunca iki veya üç ilaçlı bir rejim (örn. ZDV ve nevirapin; veya ZDV, lamivudin ve nevirapin/raltegravir) verilmesi gerektiğini belirtir.
Soru 24: HIV pozitif gebelerin gebelik sırasında rutin Tdap ve influenza aşılarına ek olarak almaları önerilen aşılar hangileridir? Cevap: b) Hepatit A & B ve Pnömokok Açıklama: Kaynaklar, rutin Tdap ve influenza aşılarına ek olarak HIV pozitif gebelerin pnömokok ve Hepatit A & B aşılarını (geçmiş enfeksiyon durumuna göre) da almaları gerektiğini belirtmektedir.
Soru 25: HIV pozitif gebelerde, gebeliğin fizyolojik bir etkisi olarak hangi kan değeri düşebilirken, yüzdesi genellikle değişmeden kalır? Cevap: b) CD4 hücre sayısı Açıklama: Kaynaklar, gebeliğin fizyolojik bir etkisinin mutlak CD4 sayısında bir düşüş olduğunu, ancak yüzdesel CD4 sayısının değişmeden kaldığını ve bunun yerine izlenebileceğini belirtir.
Soru 26: HIV pozitif bir kadında gebeliği sırasında ART rejiminin kesilmesi gerektiğinde (örn. ilaç toksisitesi, hiperemezis gravidarum), nasıl hareket edilmelidir? Cevap: c) Mümkün olan en kısa sürede tüm rejim ilaçları kesilmeli ve sonra yeniden başlanmalı. Açıklama: Kaynaklar, eğer gebelik sırasında ART rejiminin durdurulması gerekirse (örn. ilaç toksisitesi), rejimin tüm bileşen ilaçlarının birlikte kesilmesi gerektiğini ve mümkün olan en kısa sürede ART rejimine yeniden başlanmasının öncelikli olduğunu belirtir.
Soru 27: HIV pozitif gebelerde, fırsatçı enfeksiyonlardan korunma amacıyla, CD4 hücre sayısı 200/mikroL’nin altında ise hangi ilacın profilaksisi önerilir? Cevap: c) TMP-SMX (Trimetoprim-Sülfametoksazol) Açıklama: Kaynaklar, CD4 hücre sayısı 200/mikroL’nin altında olan gebelere Pnömosistis pnömonisi (PCP) için TMP-SMX profilaksisi verildiğini belirtir. (Toksoplazma için de 100/mL altında ise profilaksi önerilir.)
Soru 28: HIV pozitif hamile kadınlarda Gestasyonel Diyabet (GDM) taraması ne zaman yapılmalıdır, özellikle proteaz inhibitörleri içeren ART rejimleri kullanıyorlarsa? Cevap: c) Rutin olarak 24-28 haftadan daha erken. Açıklama: Kaynaklar, proteaz inhibitörleri HIV enfekte bireylerde glukoz intoleransını artırma eğiliminde olduğu için, bu tür ART rejimleri kullanan HIV pozitif gebelerde GDM taramasının normalde önerilen 24-28 haftadan daha erken yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Soru 29: HIV pozitif annelerden doğan çocukların uzun vadeli tıbbi kayıtlarında neyin belgelenmesi önemlidir? Cevap: c) Rahim içi veya yenidoğan döneminde HIV veya ART ilaçlarına maruz kalma durumu. Açıklama: Kaynaklar, çocuk HIV negatif olsa bile, rahim içi veya yenidoğan döneminde HIV’e veya ART ilaçlarına maruz kalmanın uzun vadeli tıbbi kayıtlarda belgelenmesinin önemli olduğunu belirtmektedir. Bunun nedeni, bu çocukların ileriki yaşamlarında mitokondriyal anormallikler veya kalp ve sinir sistemi bozuklukları geliştirebilme potansiyelidir.
Soru 30: HIV pozitif bir kadının HIV negatif partneriyle çocuk sahibi olmak için korunmasız cinsel ilişkiye girerken, HIV negatif partnerin HIV enfeksiyonuna karşı korunmak için alabileceği ek bir önlem nedir? Cevap: c) PrEP almak. Açıklama: Kaynaklar, HIV negatif erkek partnerin, HIV pozitif kadının viral yükü saptanamaz olmasa bile enfeksiyon riskini azaltmak için PrEP alabileceğini belirtir.
Soru 31: HIV pozitif bir erkekte, HIV negatif kadın partnerine HIV bulaşma riskini minimize etmek için en önemli adım nedir? Cevap: c) Anti-HIV ilaçları almak ve saptanamayan viral yüke ulaşmak. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif bir erkeğin anti-HIV ilaçları alarak saptanamayan viral yüke ulaşmasının partnerine bulaşma riskini minimize ettiğini belirtmektedir.
Soru 32: Gebelik sırasında ART tedavisine başlanması veya değiştirilmesi gereken durumlarda, ilaç direnci testleri için HIV RNA seviyeleri genellikle ne kadarın üzerinde olmalıdır? Cevap: c) 500-1000 kopya/mL’den fazla Açıklama: Kaynaklar, ABD’de İnsan İmmün yetmezlik Virüsü Enfeksiyonlu Hamile Kadınların Tedavisi ve Perinatal Bulaşmanın Önlenmesi Paneli’nin, HIV RNA seviyeleri 500 ila 1000 kopya/mL’den yüksek olan tüm vakalarda ART başlatılmadan veya değiştirilmeden önce ilaç direnci testi yapılmasını önerdiğini belirtir.
Soru 33: HIV pozitif hamile kadınlar için ART rejimleri seçilirken, genellikle ne tür bir rejim tercih edilir? Cevap: c) Kombine bir ilaç rejimi. Açıklama: Kaynaklar, hamile kadınlar için ART rejimi seçilirken genellikle tek bir ajan yerine kombinasyon rejiminin tercih edildiğini belirtir.
Soru 34: HIV pozitif bir annenin doğum sırasında viral yükü 1000 kopya/mL’nin üzerindeyse, rutin ART rejimine ek olarak doğumdan 3 saat önce başlanması gereken ek tedavi nedir? Cevap: b) İntravenöz Zidovudin (ZDV) infüzyonu. Açıklama: Kaynaklar, doğum anında HIV RNA’sı 1000 kopya/mL’den yüksek ise, planlı sezaryen bölümünden 3 saat önce rutin ART rejiminin oral yoldan devamına ek olarak IV ZDV infüzyonunun başlatılması gerektiğini belirtir.
Soru 35: HIV pozitif bir kadının gebelik öncesi danışmanlık sırasında ele alınması gereken konulardan biri nedir? Cevap: c) Ailenin veya toplumun onları veya çocuklarını yargılaması ve damgalamasıyla nasıl başa çıkılacağı. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif çiftlerin çocuk sahibi olmayı istemeleri durumunda, aile veya toplum üyelerinin onları veya çocuklarını yargılaması ve damgalamasıyla nasıl başa çıkacaklarını öğrenmeleri gerektiğini belirtir.
Soru 36: Dünya genelinde, gebeliği sırasında ART’ye erişimin artmasıyla HIV ile yeni doğan çocuk vakalarının sayısı 2010’dan bu yana yaklaşık yüzde kaç azalmıştır? Cevap: c) %47 Açıklama: Kaynaklar, Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı (UNAIDS) raporuna göre, ART’nin hamile kadınlara artan erişimiyle birlikte, çocuklarda yeni HIV vakalarının sayısının 2010’dan bu yana %47 azaldığını belirtmektedir.
Soru 37: HIV pozitif hamile kadınların hangi tür enfeksiyonlar açısından taranması önerilir, çünkü bunlar perinatal HIV bulaşma riskini artırabilir? Cevap: b) Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE). Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif hamile kadınların sifiliz, gonore, klamidya ve trikomonas enfeksiyonları açısından taranması gerektiğini belirtir, çünkü bu enfeksiyonlar ölü doğum, düşük doğum ağırlığı, erken membran rüptürü ve erken doğum riskini artırır, ayrıca sifiliz enfeksiyonu HIV’in dikey bulaşma riskini artırır.
Soru 38: HIV ve ART’nin kendisi hangi durumu artırabilir, bu nedenle böyle çiftlerde infertilite araştırmasına erken başlanması tavsiye edilir? Cevap: b) Doğurganlık sorunları (infertilite). Açıklama: Kaynaklar, hem HIV’in hem de ART’nin kısırlıkla ilişkili olduğunu ve bu nedenle çocuk sahibi olmak isteyen bu tür çiftlerde kısırlık araştırmasına erken başlanması gerektiğini belirtir (ideal olarak altı aylık korunmasız cinsel ilişkiden sonra gebelik sağlanamazsa).
Soru 39: HIV pozitif bir kadın hamileyken, rutin ART rejimine ek olarak hangi profilaksi düşünülmelidir, eğer CD4 hücre sayısı 100/mL’nin altındaysa? Cevap: b) Toksoplazma gondii ve Pnömosistis pnömonisi (PCP) için TMP-SMX. Açıklama: Kaynaklar, CD4 hücre sayısı 100/mL’nin altında olan hamile hastalara Toksoplazma gondii ve PCP’ye karşı profilaksi için TMP-SMX verildiğini belirtir.
Soru 40: HIV pozitif bir annenin doğum sırasında bilinmeyen HIV statüsü varsa, ilk hızlı test pozitif çıktığında acilen hangi tedavi başlanmalıdır? Cevap: b) İntravenöz ZDV infüzyonu. Açıklama: Kaynaklar, doğum sırasında HIV statüsü bilinmeyen bir kadın varsa ve ilk test pozitif çıkarsa, derhal IV ZDV infüzyonuna başlanması gerektiğini belirtir.
Soru 41: ABD’de perinatal HIV bulaşma oranı, güncel önerilere uyulduğunda yüzde kaç veya altına düşmüştür? Cevap: c) %1 veya daha az Açıklama: Kaynaklar, HIV ve gebelikle ilgili güncel önerilere uyulmasıyla hem Amerika Birleşik Devletleri’nde hem de Avrupa’da perinatal HIV bulaşmasının %1 veya daha aza düştüğünü belirtmektedir.
Soru 42: HIV pozitif hamile kadınların hangi davranışı perinatal HIV bulaşma şansını artırabilir ve bu konuda danışmanlık verilmelidir? Cevap: c) Tütün, alkol, yasa dışı uyuşturucu kullanımı ve korunmasız seks. Açıklama: Kaynaklar, anneden çocuğa HIV bulaşma şansını artırabilecek değiştirilebilir davranışlar hakkında danışmanlık verilmesi gerektiğini; buna tütün, alkol, yasa dışı uyuşturucu kullanımı ve tek eşli olmayan ilişkilerde korunmasız seksin dahil olduğunu belirtir.
Soru 43: Eğer bir HIV pozitif kadın, halihazırda ART kullanırken gebeliği sırasında virüs baskılanmıyorsa, ne yapılmalıdır? Cevap: b) İlaç uyumu değerlendirilmeli ve direnç testi yapılmalı. Açıklama: Kaynaklar, ART kullanırken virüs baskılanmayan kadınların ilaç uyumlarının değerlendirilmesi ve direnç testlerinin yapılması gerektiğini belirtir.
Soru 44: HIV pozitif bir kadının HIV negatif partneriyle çocuk sahibi olmak için kullanabileceği “düşük teknoloji” ve güvenli bir yöntem nedir? Cevap: c) Evde iğnesiz şırınga ile suni tohumlama. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif bir kadın ve HIV negatif erkek partner için güvenli ve “düşük teknoloji” bir yöntemin, erkeğin spermi ve iğnesiz bir şırınga kullanılarak kadının ovülasyon zamanına göre evde suni tohumlama olduğunu belirtir.
Soru 45: HIV pozitif gebelerde, hangi fırsatçı enfeksiyonun latent formunun aktif enfeksiyona dönüşme olasılığı daha yüksektir ve bu nedenle test edilmesi önemlidir? Cevap: b) Tüberküloz. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif bireylerde latent tüberkülozun aktif enfeksiyona dönüşme olasılığının daha yüksek olduğunu ve bu nedenle tüberküloz testinin önerildiğini belirtir.
Soru 46: HIV pozitif bir kadın postpartum dönemde ne için taranmalıdır, çünkü bu durum ART uyumunu ve genel refahı etkileyebilir? Cevap: c) Doğum sonrası depresyon. Açıklama: Kaynaklar, postpartum depresyonun HIV pozitif kadınlarda özellikle önemli olduğunu ve doğum sonrası tüm HIV pozitif kadınların bu durum için taranması gerektiğini belirtmektedir. Doğum sonrası ART uyumu genellikle zorlayıcı olabilir.
Soru 47: Yeni doğmuş bir bebekte HIV enfeksiyonunu kesin olarak dışlamak için, PCP’ye karşı profilaksiye ne zaman başlanmalıdır? Cevap: c) 4 veya 6 haftalık ART profilaksisi bittikten sonra. Açıklama: Kaynaklar, PCP’ye karşı TMP-SMX profilaksisinin, HIV pozitif anneden doğan bebeklerde 4 veya 6 haftalık ART profilaksisi bittikten sonra, yenidoğanda HIV enfeksiyonunu dışlayacak kesin test sonuçları elde edilene kadar başlandığını belirtir.
Soru 48: HIV pozitif hamile kadınlarda fetal saç derisi elektrotları, forseps veya vakum destekli doğum gibi invaziv girişimlerden neden kaçınılmalıdır? Cevap: c) Virüsün bulaşma riskini artırabilirler. Açıklama: Kaynaklar, bu tür işlemlerin fetüsün yaralanması nedeniyle virüs bulaşma riskini artırabileceğini ve bu nedenle tüm HIV pozitif kadınlarda kaçınılması gerektiğini belirtir.
Soru 49: HIV pozitif bir çiftin çocuk sahibi olmak istemesi durumunda, ART’ye ne zaman başlanması ve sürdürülebilir viral baskılama elde edilmesi önerilir? Cevap: c) Çocuk sahibi olmaya çalışmadan önce. Açıklama: Kaynaklar, her iki partnerin de HIV pozitif olduğu durumlarda, çocuk sahibi olmaya çalışmadan önce ART’ye başlanması ve sürdürülebilir viral baskılama elde edilmesi önerilir.
Soru 50: Gebelikte HIV yönetimi için hangi sağlık profesyonellerinden oluşan interprofesyonel bir ekip gereklidir? Cevap: c) Hemşire, laboratuvar teknisyenleri, eczacılar, sosyal hizmet uzmanları, kadın doğum uzmanları, enfeksiyon uzmanları, ruh sağlığı uzmanları ve çocuk doktorları. Açıklama: Kaynaklar, HIV pozitif hamile kadınların yönetiminin, hemşire, laboratuvar teknisyenleri, eczacılar, sosyal hizmet uzmanları ve farklı uzmanlık alanlarından (kadın doğum, enfeksiyon, ruh sağlığı, pediatri) birçok hekimi içeren interprofesyonel bir sağlık ekibi gerektirdiğini açıkça belirtmektedir.
Kaynaklar:
World Health Organization. HIV in pregnancy : a review. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/65985
Irshad U, Mahdy H, Tonismae T. HIV in Pregnancy. [Updated 2023 Jul 29]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK558972/
BHIVA guidelines on the management of HIV in pregnancy and the postpartum period 2025 https://bhiva.org/clinical-guideline/pregnancy-guidelines/
