Hepatit B Aşısı
Hepatit B aşısı, HBV enfeksiyonunu, kronik hepatit B hastalığını, siroz ve hepatosellüler karsinomu önlemede en etkili yöntemdir. Günümüzde kullanılan aşılar rekombinant aşılardır; yalnızca hepatit B yüzey antijeni (HBsAg) içerirler, tam virüs partikülü içermezler. Bu nedenle aşı hepatit B hastalığı yapmaz. Standart uygulama 3 dozluk şemadır (0-1-6 ay). Bağışıklığı normal olan kişilerde standart seri tamamlandıktan sonra rutin rapel genellikle gerekmez; ancak diyaliz hastaları, immünsüpresifler gibi yüksek riskli gruplarda anti-HBs takibi yapılmalıdır. HBsAg pozitif kişilerde aşının tedavi amaçlı yararı gösterilmemiştir; bu hastalarda asıl odak enfeksiyon takibi ve antiviral tedavi olmalıdır.
Hepatit B Aşısı Nedir?
Hepatit B aşısı, HBV’ye karşı aktif bağışıklık oluşturan, rekombinant DNA teknolojisiyle üretilen bir aşıdır. HBsAg geni maya hücrelerine (Saccharomyces cerevisiae) aktarılır, maya hücreleri HBsAg üretir, saflaştırılır ve aşı haline getirilir. Aşıda enfeksiyöz virüs DNA’sı veya tam virüs partikülü yoktur, hastalık yapamaz.
Hepatit B Aşı Çeşitleri
- Tekli (monovalan) rekombinant aşılar: Alüminyum adjuvanlı veya CpG-ODN yeni adjuvanlı
- Kombine aşılar: HepA/HepB, DTaP/HepB/IPV, DTaP/HepB/Hib/IPV gibi
Bazı ürünlerde formaldehit ve potasyum tiyosiyanat kalıntısı, ayrıca lateks (flakon tıpası) bulunabilir; alerjisi olanlar dikkat etmelidir.
Aşının İçinde Ne Bulunur?
- Rekombinant HBsAg (aktif madde)
- Adjuvan: Alüminyum hidroksit/fosfat veya CpG-ODN
- Koruyucu: Bazı çok dozlu flakonlarda timerol (tiyomersal) bulunabilir; tek dozlu flakonlarda genellikle yoktur
- Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, fosfat tamponu, maya proteini kalıntısı
- Eser miktarda: Formaldehit, potasyum tiyosiyanat
Önemli: Aşıda canlı virüs yoktur. Bu nedenle immün yetmezliği olanlara, gebelere bile güvenle uygulanabilir (canlı aşıların aksine).
Aşı Hastalık Yapar mı?
Hayır. Aşı yalnızca yüzey antijeni içerir; tam virüs, core antijen veya viral DNA içermez. Bu nedenle:
- Hepatit B enfeksiyonu yapamaz
- Kronik taşıyıcılığa yol açamaz
- Siroz veya karaciğer kanseri yapamaz
Enjeksiyon bölgesinde ağrı, kızarıklık gibi lokal reaksiyonlar görülebilir; bunlar enfeksiyon belirtisi değil, bağışıklık yanıtının bir parçasıdır.
Kaç Doz Yapılmalı? Aşı Şeması Nasıl Olmalı?
Standart 3 Doz Şeması (0-1-6 ay)
| Doz | Zaman |
| 1. doz | İlk aşı günü |
| 2. doz | 1. dozdan 1 ay sonra |
| 3. doz | 1. dozdan 6 ay sonra |
Minimum aralıklar: 1-2. doz arası ≥1 ay; 2-3. doz arası ≥2 ay; 1-3. doz arası ≥4 ay olmalıdır.
Hızlı Şema (0-1-2 ay)
Hızlı koruma gereken durumlarda (örn. HBsAg pozitif annenin bebeği, yakın temaslılar) kullanılır; hızlı aşılama sonrası 12. ayda ek doz yapılır.
2 Doz Şeması
Bazı aşı markaları (örn. Heplisav-B) yaklaşık 1 ay arayla 2 doz şeklinde uygulanabilir. Aşılamadan önce mutlaka aşıprospektüsüne balılmalıdır.
Uygulama Yolu
Kas içi (IM) enjeksiyon. Yetişkin ve ergenlerde deltoid kas; bebeklerde uyluk ön-yan bölgesi tercih edilir. Kalçadan yapılmamalıdır. Trombositopeni veya kanama bozukluğu olanlarda deri altı yol istisnaen kullanılabilir.
Şema Neden Farklı Olabilir?
Farklılıklar aşı markası, yaş, bağışıklık durumu ve maruziyet aciliyetine bağlıdır. Örneğin diyaliz hastaları ve immünsüpresifler standart doza daha düşük yanıt verdiği için çift doz veya ek doz gerekebilir.
Aşının Yan Etkileri Var mı?
Sık Görülen
Enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık, sertlik; hassasiyet geçici ve hafiftir.
Nadir/Çok Nadir (<1/10.000)
| Sistem | Reaksiyon |
| Genel | Yorgunluk, ateş, halsizlik, grip benzeri semptomlar |
| Kan/lenf | Trombositopeni, lenfadenopati |
| İmmün | Serum hastalığı, anafilaksi, poliarteritis nodoza |
| Sinir | Parestezi, fasiyal paralizi, periferik nöropati, Guillain-Barré, optik nörit, miyelit, ensefalit, multipl skleroz alevlenmesi |
| Damar | Hipotansiyon, vaskülit |
| Solunum | Bronkospazm benzeri semptomlar |
| Sindirim | Kusma, bulantı, ishal, karın ağrısı |
| Deri | Döküntü, saç dökülmesi, kaşıntı, ürtiker, eritema multiforme, anjiyoödem |
| Kas-iskelet | Artralji, artrit, miyalji |
| Laboratuvar | Karaciğer enzim yüksekliği |
Not: Çok nadir bildirilen bu olayların çoğunda nedensellik ilişkisi kanıtlanmamıştır; yaygın kullanım sonrası bildirimlere dayanmaktadır.
Aşının Tutup Tutmadığına Ne Zaman Bakılmalı?
Test Zamanı
Son dozdan 4–8 hafta sonra anti-HBs bakılır.
| Anti-HBs Düzeyi | Yorum |
| ≥100 IU/L | Başarılı temel bağışıklık (bazı kılavuzlar) |
| ≥10 IU/L | Koruyucu bağışıklık var |
| <10 IU/L | Yanıtsız / düşük yanıt |
Kimlere Test Yapılmalı?
Sağlıklı çocuk ve yetişkinlerde 3 doz sonrası rutin anti-HBs testi gerekmez. Test yapılması gerekenler:
- Sağlık çalışanları ve mesleki maruziyet riski olanlar
- Diyaliz hastaları
- İmmünsüpresifler (HIV, transplant sonrası, kemoterapi)
- HBsAg pozitif kişilerin cinsel partnerleri ve ev içi temaslıları
- Diğer sürekli maruziyet riski olanlara aşıdan 1 ay sonra Anti HBs bakılmalı
Kimlerde Aşı Tutmayabilir? Aşı Tutmazsa Ne Yapmalı?
Yanıtsızlık, iki tam seri sonrası anti-HBs’nin hâlâ <10 IU/L olmasıdır.
Yanıtsızlık Nedenleri
- İleri yaş, erkek cinsiyet, obezite, sigara
- Yanlış enjeksiyon tekniği,
- Kronik hastalıklar (diyaliz, HIV vb.)
- Genetik faktörler,
Yapılması Gerekenler
- HBsAg ve anti-HBc bakarak gizli enfeksiyonu dışla
- HBsAg negatifse maruziyet öncesi danışmanlık ver
- Tek doz Heplisav-B veya çift doz Engerix-B/Recombivax HB ile yeniden aşıla
- Tekrar anti-HBs bak; hâlâ yanıtsızsa gerçek yanıtsız kabul et
- Maruziyet durumunda aşı ile birlikte HBIG ile pasif immünizasyon da uygula
Aşı Kimlere Yapılmalıdır?
Genel Öneriler
- Tüm bebekler: Doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde ilk doz
- 19 yaş altı tüm aşısız çocuk ve ergenler
- 19–59 yaş arası tüm aşısız yetişkinler
60 Yaş ve Üzeri Risk Faktörü Olanlar
- Cinsel partneri değişken veya son dönemde birden fazla cinsel partneri olanlar
- Erkeklerle seks yapan erkekler
- Damar içi madde kullananlar (aktif veya yakın geçmişte)
- Kan/vücut sıvısına mesleki maruziyet (sağlık çalışanları, güvenlik görevlileri vb.)
- Son dönem böbrek hastalığı (diyaliz dahil)
- HIV enfeksiyonu
- Kronik karaciğer hastalığı (HCV, siroz, yağlı karaciğer, alkolik hepatit, otoimmün hepatit vb.)
- HBsAg pozitif kişilerin ev içi/cinsel temaslıları
- Yüksek endemik bölgelere seyahat edenler
- Cezaevi, cinsel yolla bulaşan hastalık klinikleri, HIV test-tedavi merkezleri, madde bağımlılığı tedavi merkezleri gibi ortamlarda bulunanlar
60 yaş üzeri risk faktörü olmayanlar: İsteğe bağlı aşılanabilir; diyabetlilerde ortak karar önerilir.
Aşı Nasıl Etki Eder?
Aşı, HBsAg’ye karşı aktif bağışıklık oluşturur. Vücudumuz da anti-HBs antikoru üretir; bu antikorlar vücuda girdiğinde virüsü nötralize ederek hepatositlere girmesini ve hastalık oluşturmasını engeller. Standart seri tamamlandıktan sonra immünolojik hafıza onlarca yıl korunur; anti-HBs düzeyi zamanla düşse bile yeniden maruziyette hızlı bir hatırlama yanıtı oluşur.
Zaman İçinde Antikor Bakmak Gerekir mi?
Genel Popülasyon
Bağışıklığı normal yetişkinlerde temel immünizasyon sonrası rutin rapel veya anti-HBs takibi genellikle gerekmez. İmmünolojik hafıza uzun süreli koruma sağlar; anti-HBs <100 IU/L’ye düşse bile maruziyette hızlı hatırlama yanıtı oluşur.
Takip Gereken Gruplar
- Diyaliz/immün yetmezlik hastaları: Yılda bir anti-HBs; <100 IU/L ise rapel
- Yüksek maruziyet riski olanlar (HBsAg pozitif kişilerin cinsel partnerleri, sık HBsAg pozitif hasta örneği işleyen sağlık çalışanları, immünsüpresif yüksek riskli meslek grupları): 10 yıl sonra anti-HBs; <100 IU/L ise rapel
Kimlerde Aşı Tekrarı Yapılmalı?
- Diyaliz hastalarında yıllık anti-HBs <100 IU/L ise
- İmmünsüpresif hastalarda anti-HBs <100 IU/L ise
- Yüksek riskli meslek gruplarında 10. yılda anti-HBs <100 IU/L ise
- İki tam seri sonrası yanıtsız kalanlarda yeniden aşılama denemesi
- HBsAg pozitif annenin bebeğinde hızlı şema sonrası 12. ayda ek doz
Kimlere Aşı Yapılmaz?
Kesin Kontrendikasyonlar
- Aşının herhangi bir bileşenine (maya dahil) ciddi alerji öyküsü
- Daha önce hepatit B aşısı sonrası anafilaksi gelişmesi
Ertelenmesi Gerekenler
- Akut ciddi ateşli hastalık veya akut enfeksiyon sırasında ertelenir
Hepatit B Geçirmiş Olana ve Kronik Hepatit B Hastasına Aşı Yapılır mı?
Mevcut kanıtlar, HBsAg pozitif veya geçirilmiş enfeksiyonu olan kişilere hepatit B aşısının tedavi amaçlı yarar sağladığını göstermemektedir. Hepatit B aşısı koruyucu bir üründür; etki mekanizması serbest virüsü nötralize edecek anti-HBs oluşturmaktır, enfekte hepatositleri temizlemek değildir. Enfekte kişilerde (HBsAg pozitif veya anti-HBc pozitif) aşı mevcut enfeksiyonu tedavi edemez veya iyileştiremez.
Klinik olarak gizli HBV enfeksiyonu (izole anti-HBc pozitif, HBsAg negatif) önemlidir. Bu kişilerde aşı sonrası hatırlama amaçlı anti-HBs yükselmesi görülebilir; ancak bu “tedavi başarısı” anlamına gelmez. NIH kılavuzu, izole anti-HBc pozitif kişilerde tek doz Heplisav-B sonrası 1–6 ay içinde anti-HBs bakılmasını; <100 mIU/mL ise serinin tamamlanmasını önermektedir. Bu stratejinin amacı immünolojik hafızayı canlandırmaktır, tedavi değildir.
Temel ilke: Enfekte kişilerde hedef düzenli takip (HBV DNA, ALT, fibrozis değerlendirmesi) ve antiviral tedavi kararı olmalıdır.
İzole anti-HBc pozitifliği, kişinin Hepatit B testlerinde yüzey antijeni (HBsAg) ve koruyucu antikorun (Anti-HBs) negatif, yalnızca virüsün çekirdek proteinine karşı gelişen antikorun (Anti-HBc / Anti-HBc IgG) pozitif olması durumudur. Bu hastalara Hepatit B aşısı yapılabilir; hatta klinikte bağışıklık yanıtını test etmek veya koruyuculuk sağlamak amacıyla sıklıkla aşı uygulaması tercih edilir.
Hepatit B İzlem Nasıl Yapılmalı?
HBsAg Pozitif Kişiler
- HBV DNA, ALT, HBeAg/anti-HBe düzenli takibi
- Fibrozis değerlendirmesi (FibroScan, APRI gibi)
- Antiviral tedavi endikasyonu değerlendirmesi
İzole Anti-HBc Pozitif Kişiler
- HBV DNA ile gizli enfeksiyon dışlanması
- İmmünsüpresif tedavi alacaksa reaktivasyon riski açısından dikkat
HIV/HBV/HDV Koenfeksiyonu
- HIV tarama
- Anti-HDV total ile HDV taranması
- Antiviral tedavi başlangıcı sonrası protokole uygun takip
Hepatit B Markerları ve Aşı Kararı Tablosu
| Serolojik Model | Klinik Anlam | HBV Aşısı Yapılır mı? |
| HBsAg (−), anti-HBs (−), anti-HBc (−) | Enfekte değil, bağışık değil | Evet, standart seri |
| HBsAg (−), anti-HBs (+), anti-HBc (−) | Aşı ile bağışıklık kazanılmış | Hayır (zaten bağışık) |
| HBsAg (−), anti-HBs (+), anti-HBc (+) | Geçirilmiş doğal enfeksiyon, iyileşmiş | Hayır (zaten bağışık) |
| HBsAg (+), anti-HBc (+) | Aktif HBV enfeksiyonu (akut veya kronik) | Hayır, enfeksiyon durumu ve tedavi değerlendirilmeli |
| HBsAg (−), anti-HBs (−), anti-HBc (+) | İzole anti-HBc pozitif (geçirilmiş/enfeksiyon olabilir) | İmmünolojik hafızayı doğrulamak için tek doz düşünülebilir veya riske göre karar verilir |
Sonuç
Hepatit B aşısı güvenli ve yüksek etkili bir rekombinant aşıdır; standart 3 doz şeması çoğu kişide uzun süreli koruma sağlar. Bağışıklığı normal kişilerde rutin rapel gerekmez; diyaliz ve immünsüpresif hastalarda anti-HBs takibi ve gerektiğinde rapel yapılmalıdır. HBV ile enfekte kişilerde aşı tedavi amacıyla kullanılmamalı; bu hastalar düzenli enfeksiyon takibi ve antiviral tedavi yoluna alınmalıdır. Aşılama kararı serolojik tarama ve bireysel maruziyet riski değerlendirmesine dayandırılmalı; aşı kaynakları en çok korunmaya ihtiyacı olan duyarlı kişilere ayrılmalıdır.
Hepatit B Aşısı – 50 Soruluk Çoktan Seçmeli Test
SORULAR
1. Günümüzde kullanılan hepatit B aşıları hangi teknoloji ile üretilmektedir?
A) Canlı atenüe virüs
B) İnaktive tam virüs
C) Rekombinant DNA teknolojisi
D) Toksoid aşı
E) mRNA aşısı
________________________________________
2. Hepatit B aşısının içerdiği aktif madde aşağıdakilerden hangisidir?
A) HBV core antijeni (HBcAg)
B) HBV yüzey antijeni (HBsAg)
C) HBV DNA polimeraz
D) HBV e antijeni (HBeAg)
E) Tam HBV virionu
________________________________________
3. Hepatit B aşısı hepatit B hastalığı yapar mı?
A) Evet, canlı virüs içerdiği için yapar
B) Hayır, çünkü tam virüs veya enfeksiyöz viral DNA içermez
C) Sadece immün yetmezliği olanlarda yapar
D) Sadece yenidoğanlarda yapar
E) Yalnızca yüksek dozda yapar
________________________________________
4. Standart hepatit B aşı şeması hangi aylarda uygulanır?
A) 0-1-3 ay
B) 0-2-4 ay
C) 0-1-6 ay
D) 0-3-6 ay
E) 0-6-12 ay
________________________________________
5. Standart şemada 2. ve 3. doz arasındaki minimum süre ne kadardır?
A) 1 hafta
B) 2 hafta
C) 1 ay
D) 2 ay
E) 6 ay
________________________________________
6. Hepatit B aşısı hangi yolla uygulanır?
A) Deri altı (SC)
B) Kas içi (IM)
C) Damar içi (IV)
D) Ağız yoluyla
E) Deri içi (ID)
________________________________________
7. Yetişkinlerde hepatit B aşısı için tercih edilen enjeksiyon bölgesi neresidir?
A) Kalça (gluteal bölge)
B) Deltoid kas
C) Uyluk ön-yan bölgesi
D) Karın bölgesi
E) Sırt bölgesi
________________________________________
8. Bebeklerde hepatit B aşısı için tercih edilen enjeksiyon bölgesi neresidir?
A) Deltoid kas
B) Kalça
C) Uyluk ön-yan bölgesi
D) Karın
E) Omuz üstü
________________________________________
9. Hepatit B aşısı için hangi uygulama yolu kesinlikle önerilmez?
A) Deltoid kas içi
B) Uyluk ön-yan kas içi
C) Kalçadan enjeksiyon
D) Deri altı (özel durumlarda)
E) Kas içi
________________________________________
10. Hepatit B aşısında adjuvan olarak yaygın kullanılan madde hangisidir?
A) Alüminyum hidroksit/fosfat
B) Freund adjuvanı
C) AS04
D) MF59
E) Squalene
________________________________________
11. Aşı sonrası anti-HBs düzeyi ne zaman ölçülmelidir?
A) Son dozdan hemen sonra
B) Son dozdan 4–8 hafta sonra
C) Son dozdan 6 ay sonra
D) Son dozdan 1 yıl sonra
E) Her dozdan sonra
________________________________________
12. Koruyucu bağışıklık için anti-HBs eşik değeri kaç IU/L’dir?
A) ≥1 IU/L
B) ≥5 IU/L
C) ≥10 IU/L
D) ≥50 IU/L
E) ≥100 IU/L
________________________________________
13. Sağlıklı bir yetişkinde standart 3 doz sonrası rutin anti-HBs testi gerekli midir?
A) Evet, herkese yapılmalıdır
B) Hayır, rutin olarak gerekmez
C) Sadece 50 yaş üzerinde yapılmalıdır
D) Sadece kadınlarda yapılmalıdır
E) Sadece sigara içenlerde yapılmalıdır
________________________________________
14. Aşağıdakilerden hangisi aşı sonrası anti-HBs testi yapılması gereken gruptur?
A) Sağlıklı ofis çalışanı
B) Diyaliz hastası
C) 25 yaşında sağlıklı erkek
D) 10 yaşında sağlıklı çocuk
E) Emekli öğretmen
________________________________________
15. “Yanıtsızlık” (non-response) nasıl tanımlanır?
A) Tek doz sonrası anti-HBs <10 IU/L
B) İki tam seri sonrası anti-HBs <10 IU/L
C) Tek doz sonrası anti-HBs <100 IU/L
D) İki doz sonrası anti-HBs <50 IU/L
E) Üç doz sonrası anti-HBs <100 IU/L
________________________________________
16. Aşı yanıtsızlığına neden olabilecek faktörlerden biri değildir?
A) İleri yaş
B) Obezite
C) Sigara kullanımı
D) Diyaliz
E) Düzenli egzersiz
________________________________________
17. Yanıtsız bir hastada öncelikle ne yapılmalıdır?
A) Hemen 4. doz verilmeli
B) HBsAg ve anti-HBc bakılarak gizli enfeksiyon dışlanmalı
C) Aşı tamamen bırakılmalı
D) Sadece HBIG yapılmalı
E) Antiviral tedavi başlanmalı
________________________________________
18. Hepatit B aşısı için kesin kontrendikasyon hangisidir?
A) Hafif soğuk algınlığı
B) Aşı bileşenlerine karşı bilinen anafilaksi öyküsü
C) 65 yaş üzeri olmak
D) Diyabet
E) Hipertansiyon
________________________________________
19. Akut ciddi ateşli hastalık durumunda aşı için ne yapılmalıdır?
A) Yine de hemen yapılmalı
B) Ertelenmelidir
C) Doz yarıya indirilmeli
D) Farklı yoldan yapılmalı
E) Kalçadan yapılmalı
________________________________________
20. Hepatit B aşısı en sık hangi yan etkiye yol açar?
A) Anafilaksi
B) Enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık
C) Guillain-Barré sendromu
D) Ensefalit
E) Multipl skleroz
________________________________________
21. Aşağıdakilerden hangisi hepatit B aşısının çok nadir bildirilen yan etkilerinden biridir?
A) Enjeksiyon yerinde ağrı
B) Hafif ateş
C) Guillain-Barré sendromu
D) Yorgunluk
E) Baş ağrısı
________________________________________
22. Yenidoğanlarda ilk hepatit B aşı dozu ne zaman yapılmalıdır?
A) Doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde
B) 1. hafta sonunda
C) 1. ay sonunda
D) 2. ay sonunda
E) 6. ay sonunda
________________________________________
23. HBsAg pozitif annenin bebeği için önerilen aşı şeması hangisidir?
A) Sadece standart 0-1-6 ay
B) Hızlı şema (0-1-2 ay) + 12. ayda ek doz
C) Tek doz yeterli
D) 2 doz yeterli
E) Sadece HBIG yeterli
________________________________________
24. Hepatit B aşısı sonrası immünolojik hafıza ne kadar süre korunur?
A) 1 yıl
B) 5 yıl
C) 10 yıl
D) Onlarca yıl
E) 3 ay
________________________________________
25. Aşağıdakilerden hangisi hepatit B aşısı endikasyonları arasında yer almaz?
A) Tüm bebekler
B) Sağlık çalışanları
C) Diyaliz hastaları
D) HBsAg pozitif kişiler (tedavi amaçlı)
E) HBsAg pozitif kişilerin cinsel partnerleri
________________________________________
26. HBsAg pozitif bir hastaya hepatit B aşısı yapılması ile ilgili doğru ifade hangisidir?
A) Aşı hastalığı iyileştirir
B) Aşı tedavi amaçlı yarar sağlamaz
C) Aşı mutlaka yapılmalıdır
D) Aşı antiviral etki gösterir
E) Aşı sirozu geri döndürür
________________________________________
27. HBsAg pozitif hastalarda asıl hedef ne olmalıdır?
A) Aşılama
B) Düzenli takip ve antiviral tedavi değerlendirmesi
C) Sadece vitamin takviyesi
D) Sadece cerrahi
E) Sadece istirahat
________________________________________
28. İzole anti-HBc pozitif kişilerde NIH kılavuzuna göre önerilen yaklaşım nedir?
A) Hiçbir şey yapılmaz
B) Tek doz Heplisav-B sonrası 1–6 ay içinde anti-HBs bakılması
C) Hemen antiviral başlanması
D) Karaciğer nakli
E) Sadece yıllık ultrason
________________________________________
29. İzole anti-HBc pozitif kişide aşı sonrası anti-HBs yükselmesi neyi gösterir?
A) Tedavi başarısını
B) İmmünolojik hafızayı
C) Virüsün temizlendiğini
D) Sirozun gerilediğini
E) Kanser riskinin sıfırlandığını
________________________________________
30. Diyaliz hastalarında anti-HBs takibi hangi sıklıkla yapılmalıdır?
A) Her ay
B) 3 ayda bir
C) Yılda bir
D) 5 yılda bir
E) Hiç yapılmaz
________________________________________
31. Diyaliz hastasında anti-HBs <100 IU/L ise ne yapılmalıdır?
A) Aşı tamamen bırakılır
B) Rapel doz verilir
C) Antiviral başlanır
D) HBIG yapılır
E) Sadece izlenir
________________________________________
32. Yüksek maruziyet riski olan sağlık çalışanlarında kaç yıl sonra anti-HBs bakılması önerilir?
A) 1 yıl
B) 2 yıl
C) 5 yıl
D) 10 yıl
E) 20 yıl
________________________________________
33. Hepatit B aşısı hangi hastalık için koruma sağlar?
A) Hepatit A
B) Hepatit C
C) Hepatit B
D) HIV
E) Tüberküloz
________________________________________
34. Hepatit B aşısı kombine olarak hangi aşı ile bulunabilir?
A) MMR
B) HepA
C) BCG
D) Suçiçeği
E) Kuduz
________________________________________
35. Aşağıdakilerden hangisi hepatit B aşısının etki mekanizmasını doğru tanımlar?
A) Virüsü doğrudan öldürür
B) Anti-HBs antikoru oluşturarak virüsü nötralize eder
C) İnterferon salgılatır
D) Karaciğer hücrelerini yeniler
E) Virüsü mutasyona uğratır
________________________________________
36. Hepatit B aşısı canlı aşı mıdır?
A) Evet, canlı atenüe aşıdır
B) Hayır, rekombinant alt birim aşıdır
C) Evet, canlı vektör aşısıdır
D) Evet, canlı rekombinant aşıdır
E) Hayır, mRNA aşısıdır
________________________________________
37. İmmün yetmezliği olan bir kişiye hepatit B aşısı yapılabilir mi?
A) Hayır, asla yapılamaz
B) Evet, canlı virüs içermediği için yapılabilir
C) Sadece HBIG yapılır
D) Sadece antiviral verilir
E) Sadece 65 yaş altında yapılır
________________________________________
38. Aşağıdakilerden hangisi hepatit B aşısı sonrası görülen sistemik yan etkilerden biridir?
A) Enjeksiyon yerinde kızarıklık
B) Yorgunluk ve ateş
C) Enjeksiyon yerinde sertlik
D) Lokal ağrı
E) Lokal ödem
________________________________________
39. HBsAg negatif, anti-HBs pozitif, anti-HBc negatif bir kişi için doğru olan nedir?
A) Kronik hepatit B hastasıdır
B) Aşı ile bağışıklık kazanmıştır
C) Akut enfeksiyon geçirmektedir
D) Aşı yapılmalıdır
E) Taşıyıcıdır
________________________________________
40. HBsAg negatif, anti-HBs pozitif, anti-HBc pozitif bir kişi için doğru olan nedir?
A) Aşı ile bağışıklık kazanmıştır
B) Geçirilmiş doğal enfeksiyon sonrası iyileşmiştir
C) Kronik hastadır
D) Aşı yapılmalıdır
E) Akut enfeksiyondadır
________________________________________
41. HBsAg pozitif, anti-HBc pozitif bir kişi için doğru yaklaşım hangisidir?
A) Aşı yapılmalıdır
B) Enfeksiyon durumu değerlendirilmeli, aşı yapılmamalıdır
C) Sadece rapel yapılmalıdır
D) HBIG yapılmalıdır
E) Aşı 2 doz yapılmalıdır
________________________________________
42. Hepatit B aşısının koruyuculuğu hangi antikor ile değerlendirilir?
A) Anti-HBc IgM
B) Anti-HBs
C) Anti-HBe
D) HBeAg
E) HBV DNA
________________________________________
43. Aşı sonrası anti-HBs ≥100 IU/L ne anlama gelir?
A) Başarısız aşılama
B) Başarılı temel bağışıklık
C) Kronik enfeksiyon
D) Akut enfeksiyon
E) Taşıyıcılık
________________________________________
44. Aşağıdakilerden hangisi hepatit B aşısı için risk faktörü olan endikasyon grubunda yer alır?
A) Düzenli spor yapan genç
B) HIV enfeksiyonu olan kişi
C) Sağlıklı emekli
D) Ev hanımı
E) 10 yaşında aşılı çocuk
________________________________________
45. Hepatit B aşısı hangi yaş grubuna rutin olarak önerilir?
A) Sadece yenidoğanlar
B) Sadece 19 yaş altı
C) Tüm bebekler ve 19–59 yaş arası aşısız yetişkinler
D) Sadece 60 yaş üzeri
E) Sadece sağlık çalışanları
________________________________________
46. Hepatit B aşısı için “hızlı şema” hangisidir?
A) 0-1-6 ay
B) 0-1-2 ay
C) 0-3-6 ay
D) 0-6-12 ay
E) 0-2-8 ay
________________________________________
47. Hızlı şema sonrası ek doz ne zaman yapılır?
A) 3. ayda
B) 6. ayda
C) 12. ayda
D) 18. ayda
E) 24. ayda
________________________________________
48. Aşı sonrası anafilaksi gelişen bir kişide ne yapılmalıdır?
A) Tekrar aşı yapılmalıdır
B) Bir daha hepatit B aşısı yapılmamalıdır
C) Doz yarıya indirilmelidir
D) Farklı yoldan yapılmalıdır
E) Sadece gözlem yeterlidir
________________________________________
49. Hepatit B aşısının içinde aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
A) Rekombinant HBsAg
B) Alüminyum adjuvan
C) Canlı HBV virüsü
D) Sodyum klorür
E) Fosfat tamponu
________________________________________
50. Hepatit B aşısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Rekombinant aşıdır
B) Standart şema 0-1-6 aydır
C) HBsAg pozitif hastalarda tedavi amaçlı kullanılır
D) Kas içi uygulanır
E) Diyaliz hastalarında rapel gerekebilir
CEVAP ANAHTARI VE DETAYLI AÇIKLAMALAR
| Soru | Cevap | Açıklama |
| 1 | C | Günümüz hepatit B aşıları rekombinant DNA teknolojisi ile üretilir. HBsAg geni maya hücrelerine aktarılır ve saflaştırılır. Canlı, inaktive tam virüs, toksoid veya mRNA aşısı değildir. |
| 2 | B | Aktif madde rekombinant HBsAg’dir. HBcAg, HBeAg, polimeraz veya tam virion içermez. |
| 3 | B | Aşıda tam virüs veya enfeksiyöz viral DNA yoktur; bu nedenle hepatit B yapamaz. |
| 4 | C | Standart şema 0-1-6 aydır. Diğer seçenekler farklı aşıların şemalarıdır. |
| 5 | D | 2. ve 3. doz arası minimum 2 aydır. 1-2 arası ≥1 ay, 1-3 arası ≥4 aydır. |
| 6 | B | Aşı kas içi (IM) uygulanır. SC yalnızca kanama bozukluğu gibi özel durumlarda istisnadır. |
| 7 | B | Yetişkin ve ergenlerde deltoid kas tercih edilir. Kalça önerilmez. |
| 8 | C | Bebeklerde uyluk ön-yan bölgesi kullanılır. |
| 9 | C | Kalçadan enjeksiyon önerilmez; yanıtı azaltabilir ve siyatik sinir hasarı riski taşır. |
| 10 | A | Alüminyum hidroksit/fosfat yaygın adjuvandır. CpG-ODN de yeni adjuvan olarak kullanılır. |
| 11 | B | Anti-HBs, son dozdan 4–8 hafta sonra ölçülmelidir. |
| 12 | C | ≥10 IU/L koruyucu bağışıklık sınırıdır. Bazı kılavuzlar ≥100 IU/L’yi başarılı temel immünizasyon olarak kabul eder. |
| 13 | B | Sağlıklı kişilerde rutin anti-HBs testi gerekmez; immünolojik hafıza korur. |
| 14 | B | Diyaliz hastaları, immünsüpresifler, sağlık çalışanları gibi risk gruplarında test yapılır. |
| 15 | B | Yanıtsızlık: iki tam seri sonrası anti-HBs <10 IU/L. |
| 16 | E | Düzenli egzersiz yanıtsızlık nedeni değildir; aksine genel sağlığı olumlu etkiler. |
| 17 | B | Önce HBsAg ve anti-HBc ile gizli enfeksiyon dışlanır. |
| 18 | B | Aşı bileşenlerine ciddi alerji kesin kontrendikasyondur. |
| 19 | B | Akut ciddi ateşli hastalıkta aşı ertelenir. |
| 20 | B | En sık yan etki enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık ve sertliktir. |
| 21 | C | Guillain-Barré sendromu çok nadir bildirilen yan etkilerdendir. Diğerleri sık görülen hafif reaksiyonlardır. |
| 22 | A | Yenidoğanlarda ilk doz doğumdan sonraki ilk 24 saat içinde yapılmalıdır. |
| 23 | B | HBsAg pozitif annenin bebeğine hızlı şema (0-1-2 ay) + 12. ayda ek doz önerilir. Ayrıca doğumda HBIG de yapılır. |
| 24 | D | İmmünolojik hafıza onlarca yıl korunur; anti-HBs düşse bile hatırlama yanıtı oluşur. |
| 25 | D | HBsAg pozitif kişilere tedavi amaçlı aşı endikasyonu yoktur. Diğerleri gerçek endikasyonlardır. |
| 26 | B | Aşı, mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; koruyucu amaçlıdır. |
| 27 | B | HBsAg pozitiflerde odak düzenli takip (HBV DNA, ALT, fibrozis) ve antiviral tedavi değerlendirmesidir. |
| 28 | B | NIH kılavuzu izole anti-HBc pozitiflerde tek doz Heplisav-B sonrası 1–6 ay içinde anti-HBs bakılmasını önerir. |
| 29 | B | Anti-HBs yükselmesi immünolojik hafızayı gösterir; tedavi başarısı değildir. |
| 30 | C | Diyaliz hastalarında yılda bir anti-HBs takibi önerilir. |
| 31 | B | Anti-HBs <100 IU/L ise rapel doz verilir. |
| 32 | D | Yüksek riskli sağlık çalışanlarında 10 yıl sonra anti-HBs bakılması önerilir. |
| 33 | C | Aşı yalnızca hepatit B’ye karşı koruma sağlar; A, C, HIV veya tüberküloza etkisi yoktur. |
| 34 | B | HepA/HepB kombine aşıları mevcuttur. |
| 35 | B | Aşı, anti-HBs antikoru oluşturarak virüsü nötralize eder. |
| 36 | B | Rekombinant alt birim aşıdır; canlı değildir. |
| 37 | B | Canlı virüs içermediği için immün yetmezlikli kişilere güvenle uygulanabilir. |
| 38 | B | Yorgunluk ve ateş sistemik yan etkilerdir; diğerleri lokal reaksiyonlardır. |
| 39 | B | HBsAg (−), anti-HBs (+), anti-HBc (−) = aşı ile bağışıklık. |
| 40 | B | HBsAg (−), anti-HBs (+), anti-HBc (+) = geçirilmiş doğal enfeksiyon, iyileşmiş. |
| 41 | B | HBsAg (+), anti-HBc (+) = aktif enfeksiyon; aşı yapılmaz, takip ve tedavi değerlendirilir. |
| 42 | B | Koruyuculuk anti-HBs ile değerlendirilir. |
| 43 | B | ≥100 IU/L başarılı temel bağışıklığı gösterir. |
| 44 | B | HIV enfeksiyonu olan kişi hepatit B aşısı endikasyonu olan risk grubundadır. |
| 45 | C | Tüm bebekler ve 19–59 yaş arası aşısız yetişkinler rutin aşılanmalıdır. |
| 46 | B | Hızlı şema 0-1-2 aydır. |
| 47 | C | Hızlı şema sonrası 12. ayda ek doz yapılır. |
| 48 | B | Anafilaksi sonrası bir daha hepatit B aşısı yapılmamalıdır. |
| 49 | C | Aşıda canlı HBV virüsü bulunmaz. |
| 50 | C | HBsAg pozitif hastalarda aşı tedavi amaçlı kullanılmaz; bu ifade yanlıştır. |
