SİROZ

KARACİĞER SİROZU: Tanı, Klinik Bulgular, Evreleme ve Tedavi Yöntemleri

Giriş

Siroz, karaciğerin kronik hasara ikincil olarak gelişen fibrozis (skar dokusu oluşumu) ve nodül formasyonu ile karakterize bir durumudur. Bu durum, karaciğerin normal lobüler yapısının bozulmasına ve işlevini kaybetmesine yol açar. Sağlıklı karaciğer hücrelerinin yerini bağ dokusunun almasıyla karaciğer metabolik işlevlerini yerine getiremez, kandan toksik maddeleri temizleyemez ve yaşam için gerekli besin maddelerini üretemez hale gelir. İleri evrelerinde geri dönüşü olmayan bir süreç olarak kabul edilse de, yeni araştırmalar erken evre sirozun ve karaciğer fibrozisinin dinamik bir süreç olduğunu ve geri dönüşümlü olabileceğini göstermektedir.

Etiyoloji (Sebepleri)

Kronik karaciğer hastalıkları genellikle siroza ilerler. Gelişmiş ülkelerde sirozun en yaygın nedenleri arasında Hepatit C virüsü (HCV), alkolik karaciğer hastalığı ve nonalkolik steatohepatit (NASH) bulunmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise Hepatit B virüsü (HBV) ve HCV en sık görülen nedenlerdir.

Sirozun diğer nedenleri şunlardır:

• Otoimmün hepatit
• Primer biliyer kolanjit (önceki adıyla primer biliyer siroz)
• Primer sklerozan kolanjit
• Hemokromatoz
• Wilson hastalığı
• Alfa-1 antitripsin eksikliği
• Budd-Chiari sendromu
• İlaçlara bağlı karaciğer sirozu (örn. arsenik, izoniyazid, metotreksat, aşırı A vitamini kullanımı, amiodaron)
• Kronik sağ taraflı kalp yetmezliği (kardiyak siroz)
• Kriptojenik siroz (nedeni belirsiz siroz)
• Glukojen depo hastalıkları, Galaktozemi, Fruktoz intoleransı, Tirozinemi
• Kistik fibroz
• Safra yolu hastalıklarına bağlı siroz (safra taşı, safra kanalı ve safra kesesi tümörleri, safra kanalı tıkanmaları ve parazitleri, safra taşı cerrahileri, inflamatuar barsak hastalıklarına bağlı safra kanalı problemleri, pankreatit)
• Enfeksiyonlar (örn. Şistozomiyazis, Brusella, Ekinokok kist hidatik, Sifiliz)

Siroz gelişimi için risk faktörleri arasında tedavi edilmemiş kronik Hepatit B ve C, aşırı alkol alımı, karaciğere zarar veren ilaç ve madde kullanımı, obezite, kontrolsüz diyabet ve aşırı demir kullanımı yer almaktadır.

Patofizyoloji

Karaciğer sirozunun gelişiminde hepatositler ve sinüzoidal endotel hücreleri gibi çeşitli hücreler rol oynar. Bu hücreler arasında hepatik stellat hücreler (HSC’ler), sinüzoidal endotel hücreleri (SEC’ler) ve Kupffer hücreleri (KC’ler) bulunur.

• HSC’ler (hepatik stellat hücreler): Karaciğer sinüzoidlerinin duvarının bir parçasını oluşturur ve normalde A vitamini depolar. Enflamatuar sitokinlere maruz kaldıklarında aktif hale gelir, miyofibroblastlara dönüşür ve kollajen biriktirmeye başlayarak fibrozise yol açar.
• SEC’ler (sinüzoidal endotel hücreleri ): Endotel astarını oluşturur ve sinüzoidler ile hepatositler arasında sıvı ve besin alışverişini sağlayan fenestrasyonlara sahiptir. Kronik alkol kullanımı nedeniyle sinüzoidal duvarda defenestrasyon meydana gelebilir ve perisinüzoidal fibrozisi teşvik edebilir.
• KC’ler (Kupffer hücreleri ): Sinüzoidlerin duvarını çevreleyen makrofajlardır. Hayvan modellerinde yapılan çalışmalar, zararlı ajanlara maruz kaldıklarında zararlı mediyatörler salgılayarak ve virüsler için antijen sunan hücreler olarak karaciğer fibrozisinde rol oynadıklarını göstermiştir.
• Hepatositler: Hasar görmüş hepatositler, HSC’leri aktive edebilen ve karaciğer fibrozisini teşvik edebilen reaktif oksijen radikalleri ve enflamatuar mediyatörler salgılar.

Sirotik hastalarda morbidite ve mortalitenin ana nedeni, portal hipertansiyon ve hiperdinamik dolaşımın gelişmesidir. Portal hipertansiyon, intrahepatik ve sistemik düzeyde fibrozis ve vazoregülatuar değişikliklere ikincil olarak gelişir ve kollateral dolaşım oluşumuna ve hiperdinamik dolaşıma yol açar. Sirozda, intrahepatik vazokonstriksiyon ve direnç artarken, sistemik ve splanknik dolaşımda artan nitrik oksit (NO) üretimi nedeniyle vazodilatasyon ve sistemik vasküler dirençte azalma görülür. Bu durum, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini aktive ederek sodyum ve su tutulmasına ve hiperdinamik dolaşıma yol açar.

Klinik Bulgular (Hikaye ve Fizik Muayene)

Sirozlu hastalar, sirozlarının klinik olarak kompanse mi yoksa dekompanse mi olduğuna bağlı olarak asemptomatik veya semptomatik olabilirler.

• Kompanse Siroz: Hastalar genellikle asemptomatiktir ve hastalıkları laboratuvar testleri, fizik muayene veya görüntüleme ile tesadüfen tespit edilir. Yaygın bulgular arasında aminotransferazlarda veya gamma-glutamil transpeptidazda hafif ila orta derecede yükselme ve muayenede karaciğer veya dalağın büyümüş olması dışında bulgu yoktur.
• Dekompanse Siroz: Hastalar genellikle karaciğer disfonksiyonu ve portal hipertansiyon kombinasyonundan kaynaklanan geniş bir belirti ve semptom yelpazesi ile başvururlar. Asit, sarılık, hepatik ensefalopati, varis kanaması veya hepatosellüler karsinom tanısı, sirozlu bir hastada kompanse evreden dekompanse evreye geçişi gösterir. Dekompanse sirozun diğer komplikasyonları arasında asitli hastalarda görülen spontan bakteriyel peritonit ve hepatorenal sendrom yer alır.

Fizik Muayene Bulguları ve Organ Sistemleri Üzerindeki Etkileri:

• Genel: Halsizlik, iştah kaybı, kilo kaybı, kaslarda zayıflama, kas erimesi.
• Gastrointestinal: Portal hipertansiyona bağlı asit (karında şişlik ve gerginlik, karında sıvı toplanması), hepatosplenomegali (dalak büyümesi), periumbilikal karın venlerinde belirginleşme (caput medusae), özofagus varisleri (kanlı kusma riskli), hemoroidler. Alkolik sirozlu hastalarda ince bağırsak bakteriyel aşırı büyümesi ve kronik pankreatit riski artar. Kronik karaciğer hastalığı olan hastalarda safra taşı oluşumu daha sık görülür.
• Hematolojik: Folat eksikliği, hemolitik anemi (özellikle şiddetli alkolik karaciğer hastalığında spur hücre anemisi) ve hipersplenizm nedeniyle anemi görülebilir. Portal hipertansiyonda hipersplenizm nedeniyle pansitopeni (lökopeni, trombositopeni) oluşabilir. Koagülasyon bozukluğu, dissemine intravasküler koagülasyon ve hemosiderozis de görülebilir.
• Renal: Sistemik hipotansiyon ve renal vazokonstriksiyon nedeniyle hepatorenal sendrom gelişme eğilimi vardır.
• Pulmoner: Hepatopulmoner sendrom, portopulmoner hipertansiyon, hepatik hidrotoraks, azalmış oksijen satürasyonu, ventilasyon-perfüzyon uyumsuzluğu, azalmış pulmoner difüzyon kapasitesi ve hiperventilasyon.
• Deri: Spider nevi (hiperöstrojenemiye bağlı), palmar eritem (hiperöstrojenemiye bağlı), sarılık (serum bilirubin > 3 mg/dL olduğunda cilt ve mukozaların sarımsı rengi). Ciltte kaşıntı da görülebilir.
• Endokrin: Alkolik karaciğer sirozu olan erkek hastalarda hipogonadizm ve jinekomasti gelişebilir. Kadınlarda amenore, düzensiz adet kanamaları ve kısırlık görülebilir.
• Tırnak Değişiklikleri: Çomak parmak, hipertrofik osteoartropati ve Dupuytren kontraktürü görülebilir. Diğer tırnak değişiklikleri arasında azure lunulae (Wilson hastalığı), Terry tırnakları ve Muehrcke tırnakları yer alır.
• Diğerleri: Fetor hepaticus (karaciğer ensefalopatisinin bir belirtisi, tatlı, küf kokulu nefes), asteriksiz (karaciğer ensefalopatisinin bir belirtisi, ellerin titremesi). Hiperdinamik dolaşım, kas krampları ve umbilikal herniasyon (göbek fıtığı) da siroza eşlik edebilir.

Tanı

Siroz tanısı, şikayet ve muayene bulguları düşündüren hastalarda laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleriyle konur.

1. Laboratuvar Bulguları:

• Aminotransferazlar (AST, ALT): Genellikle hafif ila orta derecede yükselmiştir, AST genellikle ALT’den daha yüksektir. Kronik hepatitin siroza ilerlemesiyle AST/ALT oranının tersine dönmesi görülebilir. Alkolik hepatit hariç kronik hepatitin çoğu formunda AST/ALT oranı 1’den düşüktür; siroz geliştikçe bu oran tersine döner (AST > ALT). Ancak normal seviyeler sirozu dışlamaz.
• Alkalen Fosfataz (ALP), 5′-nükleotidaz, Gama-glutamil transferaz (GGT): Kolestatik bozukluklarda yükselir.
• Protrombin Zamanı (PT) / INR: Pıhtılaşma faktörlerindeki defektler nedeniyle uzar.
• Bilirubin: Yükselir, dekompanse sirozda sarılığa neden olur.
• Albumin: Karaciğer tarafından sentezlendiği için fonksiyonel kapasitesi azaldığında düşer. Bu nedenle serum albumin ve PT/INR, sentetik hepatik fonksiyonun gerçek göstergeleridir.
• Anemi: Normokrom anemi görülebilir, ancak alkolik karaciğer sirozunda makrositik anemi de görülebilir.
• Lökopeni ve Trombositopeni: Büyümüş dalak tarafından sekestrasyon ve alkolün kemik iliği üzerindeki baskılayıcı etkisi nedeniyle görülebilir.
• İmmünoglobulinler: Özellikle gamma fraksiyonu, karaciğer tarafından bozulmuş klerens nedeniyle genellikle yükselir.

2. Siroz Etiyolojisini Araştırmak İçin Spesifik Laboratuvar Testleri:

• Viral Hepatit Serolojileri ve PCR teknikleri: Hepatit B, C, D için.
• Otoimmün Antikorlar: Anti-nükleer antikorlar (ANA), anti-düz kas antikorları (ASMA), anti-karaciğer-böbrek mikrozomal antikorları tip 1 (ALKM-1) ve serum IgG immünoglobulinleri otoimmün hepatit için. Anti-mitokondriyal antikor (AMA) primer biliyer kolanjit için.
• Metabolik Hastalık Belirteçleri:
  • Demir metabolizması: Hemokromatoz için ferritin ve transferrin saturasyonu.
  • Bakır metabolizması: Wilson hastalığı için seruloplazmin ve idrar bakır seviyeleri.
  • Alfa 1-antitripsin seviyesi ve proteaz inhibitörü fenotipi: Alfa 1-antitripsin eksikliği için.
• KC kanser taraması :
  • Serum alfa-fetoprotein (AFP): Hepatosellüler karsinom (HCC) taraması için.

3. Görüntüleme Yöntemleri ve Karaciğer Biyopsisi: Siroz tanısına yardımcı olmak için çeşitli görüntüleme modaliteleri laboratuvar testleriyle birlikte kullanılır.

• Ultrasonografi (US): Ucuz, noninvaziv ve erişilebilir bir yöntemdir. Sirozda görülen nodülarite ve ekojenite artışını tespit edebilir, ancak bu bulgular yağlı karaciğerde de görülebileceğinden nonspesifiktir. Sirozda genellikle artan kaudat lob genişliğinin sağ lob genişliğine oranı önemli bir morfolojik belirteçtir. Ayrıca, sirozlu hastalarda HCC taraması için kullanışlı bir tarama aracıdır. Dupleks Doppler ultrasonografi, hepatik, portal ve mezenterik venlerin açıklığını değerlendirmeye yardımcı olur.
• Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG): HCC ve vasküler lezyonları tespit edebilir, MRG BT’den üstündür. MRG ayrıca hemokromatoz, steatoz ve biliyer obstrüksiyon (MRCP alınırsa) için karaciğerdeki demir ve yağ birikim seviyesini tespit etmek için de kullanılabilir. Ancak MRG pahalıdır ve kolayca bulunamaz.
• Geçici Elastografi (FibroScan): Yüksek hızlı ultrason dalgaları kullanarak karaciğer sertliğini ölçen noninvaziv bir yöntemdir ve bu sertlik fibrozis ile koreledir. Bu, fibrozis evrelemesi için tercih edilen yöntem olarak biyopsinin yerini hızla almaktadır. FibroScan, karaciğer sertliğini kilopaskal (kPa) cinsinden ölçer ve sirozu dışlamada oldukça doğrudur (negatif prediktif değer > %90). Ancak, karaciğer hastalığının ara evrelerini ayırt etmede daha az doğrudur ve kesim değerleri karaciğer hastalığının etiyolojisine ve incelenen popülasyona göre değişir. Obezite, asit, aşırı alkol alımı ve ekstrahepatik kolestazı olan hastalarda daha az güvenilirdir.
• Karaciğer Biyopsisi: Siroz tanısı ve hastalığın iltihaplanma (grade) ve fibrozis (stage) derecesini değerlendirmek için altın standarttır. Biyopsi ile siroz tanısı için fibrozis ve nodüllerin varlığı gereklidir. Ancak, örnekleme hataları nedeniyle tanıyı bazen kaçırabilir. Biyopsi, invaziv olmayan değerlendirme sonrası belirsiz veya çelişkili klinik, laboratuvar ve görüntüleme sonuçları varsa, veya geçici elastografinin uygun olmadığı durumlarda önerilir.

4. Noninvaziv Testler (Serum ve Görüntüleme Yöntemleri): Noninvaziv testler, belirgin fibrozis/siroz (F2 veya üzeri) olan hastaları, fibrozisi olmayan/hafif fibrozisi olan hastalardan ayırmada en kullanışlıdır. Genellikle fibrozisin ara evrelerini (F1-F2) ayırt etmede daha az doğrudurlar.

• Biyobelirteçler: Çoğu serum testi karaciğer hasarının dolaylı belirteçlerini gösterir. Bunlar arasında
  • AST to platelet ratio index (APRI),
  • Fibrosis 4 score (FIB-4) ve
  • NAFLD fibrosis score gibi hesaplamalar yer alır.
  • FibroTest (ABD’de FibroSure), FibroMeter ve Hepascore gibi patentli biyobelirteç panelleri de mevcuttur. Bu biyobelirteçler özellikle kronik HCV’de doğrulanmıştır.

Evreleme

Siroz, morfolojiye veya etiyolojiye göre sınıflandırılır.

• Morfolojik Sınıflandırma: Mikronodüler (çapı 3 mm’den küçük uniform nodüller), makronodüler (çapı 3 mm’den büyük düzensiz nodüller) veya miks tiptedir. Bu sınıflandırma, etiyolojik sınıflandırma kadar klinik olarak kullanışlı değildir. Mikronodüler siroz zamanla makronodüler siroza ilerleyebilir.
• Etiyolojik Sınıflandırma: Sirozun nedenine göre alt sınıflandırılır (örn. Viral, Toksinler, Otoimmün, Kolestatik, Vasküler, Metabolik).

Siroz tanısı konulduktan sonra, sirozun evresini ve mortalite riskini belirlemek için Child-Turcotte-Pugh (CTP) puanlama sistemi ve Model for End-Stage Liver Disease (MELD) skoru kullanılır.

• CTP Sınıflandırması: Serum albumin, bilirubin, PT, asit ve hepatik ensefalopatiyi kullanarak hastaları A, B ve C sınıflarına ayırır. Bu sınıflar için 1 ve 2 yıllık sağkalım oranları değişir (Örn. A sınıfı için %100 ve %85, C sınıfı için %45 ve %35). CTP sınıf B (yedi ila dokuz puan) erken hepatik dekompansasyon ile uyumludur.
• MELD Skoru: Sirozlu hastaların kısa vadeli mortalitesini tahmin etmek için kullanılır. Serum bilirubin, kreatinin ve INR’yi kullanarak sonraki 3 ay içindeki mortaliteyi öngörür. MELD skoru (son zamanlarda MELDNa skoru), ABD’de sirozlu hastalar için karaciğer nakli organ tahsisinin önceliğini belirlemede kullanılır. MELD skoru 12 veya daha fazla olan bir hasta, siroz komplikasyonları için artan risk altındadır. MELD skoru 15 veya daha fazla olan hastaların karaciğer nakli değerlendirmesi için yönlendirilmesi önerilir.
• Metavir Skorlama Sistemi: Karaciğer fibrozisinin evrelendirilmesinde kullanılır (F0: fibroz yok, F1: minimal skar, F2: kan damarlarının ötesine uzanan pozitif skar, F3: diğer fibrozis alanlarına bağlanan köprü fibrozisi, F4: siroz veya ileri karaciğer skarlaşması).

Tedavi / Yönetim

Karaciğerdeki hasar kalıcıdır; ancak, hastalığın ilerlemesini durdurmak için daha fazla karaciğer hasarından kaçınılmalıdır. Genel yönetim, kronik karaciğer hastalığını önlemek için alkolden kaçınmayı, HBV ve HCV aşılarını, dengeli beslenmeyi, kilo vermeyi ve dehidrasyon, hipotansiyon ve enfeksiyonlar gibi tetikleyici faktörlerin erken tedavisini içerir. Bu, hacim durumu, böbrek fonksiyonu, varis gelişimi ve HCC ilerlemesinin rutin izlenmesiyle sağlanır.

1. Etiyolojiye Yönelik Spesifik Tedaviler:

• Viral hepatit: Antiviral ilaçlar.
• Otoimmün hepatit: Steroidler ve immünsüpresif ajanlar.
• Primer biliyer kolanjit: Ursodeoksikolik asit ve obeticholic asit.
• Wilson hastalığı: Bakır şelasyonu.
• Hemokromatoz: Demir şelasyonu ve flebotomi.
• NASH: En az %7 oranında kilo kaybı faydalıdır.
• Alkolik siroz: Alkol perhizi çok önemlidir.

2. Siroz Komplikasyonlarının Yönetimi: Sirozlu hastalar, hepatik dekompansasyon, hepatosellüler karsinom ve diğer yaygın durumlar (örn. malnütrisyon, bacak krampları, umbilikal herni) dahil olmak üzere birçok komplikasyon riski altındadır.

• Portal Hipertansiyon ve Varisler: Portal hipertansiyon, sirozlu hastaları özofagus varisleri geliştirmeye yatkın hale getirir. Endoskopi, özofagus varisleri için tercih edilen tarama yöntemidir. Kompanse sirozlu, karaciğer sertliği < 20 kPa ve trombosit > 150.000/mm³ olan hastalarda EGD ertelenebilir. Orta, büyük veya yüksek riskli varislerde (kırmızı leke işaretleri) endoskopik bant ligasyonu veya nonselektif beta blokerler ile profilaksi önerilir. Propranolol, nadolol, karvedilol gibi ilaçlar kullanılır.
• Asit: Sirozlu hastaların %5-10’unda her yıl gelişir. Diyürez (spironolakton ile, gerekirse furosemid eklenir) ve tuz kısıtlaması (< 2 g/gün) ile tedavi edilir. Yeni veya kötüleşen asit varlığında parasentez yapılmalıdır.
• Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP): Asitli hastalarda görülür. Tanı asit sıvısında > 250/mm³ nötrofil sayımı ile konur. Ampirik IV antibiyotikler (üçüncü kuşak sefalosporin veya piperasilin/tazobaktam) ile tedavi edilir. Akut gastrointestinal kanaması olan ve Child-Pugh B/C sınıfı olan veya SBP öyküsü olan, asit proteini < 1.5 g/dL ve ileri karaciğer hastalığı/böbrek hastalığı olan hastalarda antibiyotik profilaksisi önerilir.
• Hepatosellüler Karsinom (HCC): Karaciğerde en sık görülen primer kanserdir ve insidansı artmaktadır. HBV ve HCV’ye ikincil siroz en yaygın risk faktörüdür. Sirozlu hastaların HCC gelişimi için rutin olarak, en az 6 aylık aralıklarla karın ultrasonografisi ile izlenmesi önerilir.
• Hepatosellüler Ensefalopati: Siroz tanısından sonra beş yıl içinde hastaların %5-25’inde görülür. Klinik olarak teşhis edilir ve laktüloz (ilk tedavi ve profilaksi) ve/veya rifaksimin (ikinci epizotta profilaksi) ile yönetilir. Amonyak seviyeleri tanı veya izleme için kullanılmamalıdır.
• Malnütrisyon: Özellikle yeni başlayan hepatik ensefalopatide. Multivitamin, sık ve küçük öğünler, gece atıştırmalıkları ve 1-1.5 g/kg/gün protein alımı önerilir. Protein kısıtlamasından kaçınılmalıdır.
• Bacak Krampları: Elektrolit yönetimi ve gerektiğinde baklofen ile yönetilir.

3. Karaciğer Nakli: Siroz hastalığının kalıcı tek tedavi yolu karaciğer naklidir. Nakil, tıbbi tedaviye yanıt vermeyen dekompanse sirozda endikedir. MELD skoru 15 veya daha yüksek olan veya asit, hepatik ensefalopati veya varis kanaması gibi komplikasyonları olan hastalar nakil merkezine yönlendirilmelidir. 1 ve 5 yıllık sağkalım oranları yaklaşık olarak sırasıyla %85 ve %72’dir. Temel karaciğer hastalığının tekrarlaması transplantasyon sonrası da görülebilir.

Ayırıcı Tanı

Hepatik siroz için ayırıcı tanılar şunları içerir:

• Gebeliğin akut yağlı karaciğeri
• Amanita phalloides mantar zehirlenmesi
• Asetaminofen zehirlenmesi
• Bacillus cereus toksini
• Fruktoz intoleransı
• Galaktozemi
• Gebeliğin HELLP sendromu (hemoliz, yükselmiş karaciğer enzimleri, düşük trombositler)
• Hemorajik virüsler (Ebola virüsü, Lassa virüsü, Marburg virüsü)
• İdiyopatik ilaç reaksiyonu
• Neonatal demir depolama hastalıkları
• Tirozinemi

İşbirliğine Dayalı Sağlık Ekibi Yaklaşımı Hepatolog, gastroenterolog, karaciğer cerrahı, patolog, enfeksiyon hastalıkları uzmanı, birinci basamak hekimi ve dahiliyeciyi içeren interprofesyonel bir ekip, karaciğer sirozunun tedavisi ve önlenmesi için gereklidir. Tüm sağlık çalışanları, herhangi bir nedene bağlı karaciğer disfonksiyonu olan hastaları yakından takip etmelidir, çünkü durum hızla geri döndürülemez hale gelebilir.

Karaciğer Sirozu Çoktan Seçmeli Test Soruları

Talimat: Her soru için en doğru cevabı seçin. Cevap anahtarı ve detaylı açıklamaları en sonda bulacaksınız.

1. Sirozun temel karakteristik özellikleri nelerdir? a) Karaciğerde sadece yağ birikimi ve iltihaplanma. b) Karaciğerde fibrozis (skar dokusu) ve nodül oluşumu. c) Akut karaciğer yetmezliği ve reversibl hasar. d) Safra kanallarının tıkanması ve safra kesesi büyümesi. e) Hepatik damarlarda daralma olmaksızın kan akışı artışı.
2. Gelişmiş ülkelerde sirozun en yaygın nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunur? a) Hepatit B virüsü ve şistozomiyazis. b) Otoimmün hepatit ve Wilson hastalığı. c) Hepatit C virüsü, alkolik karaciğer hastalığı ve nonalkolik steatohepatit. d) Kistik fibroz ve alfa-1 antitripsin eksikliği. e) Budd-Chiari sendromu ve kronik sağ taraflı kalp yetmezliği.
3. Siroz patofizyolojisinde hangi hücre tipi, enflamatuar sitokinlere maruz kaldığında miyofibroblastlara dönüşerek kollajen biriktirir ve fibrozise yol açar? a) Hepatositler. b) Kupffer hücreleri (KC’ler). c) Sinüzoidal endotel hücreleri (SEC’ler). d) Hepato-stellat hücreler (HSC’ler). e) Pankreas hücreleri.
4. Portal hipertansiyon, sirozlu hastalarda hangi duruma yol açan majör morbidite ve mortalite nedenidir? a) Hiperglisemi. b) Hipotansiyon. c) Hiperdinamik dolaşım. d) Hipokalemi. e) Artmış pıhtılaşma.
5. Kompanse sirozlu hastalarda genellikle hangi durum gözlenir? a) Şiddetli sarılık ve asit. b) Hepatik ensefalopati ve varis kanaması. c) Asemptomatik seyir, tesadüfen tanı. d) Kronik böbrek yetmezliği. e) Hipersplenizm olmaksızın pansitopeni.
6. Aşağıdakilerden hangisi dekompanse sirozun klinik belirtilerinden biri DEĞİLDİR? a) Asit. b) Sarılık. c) Hepatik ensefalopati. d) Varis kanaması. e) Normal karaciğer fonksiyon testleri.
7. Karaciğer sirozunda sentetik hepatik fonksiyonun gerçek göstergeleri olarak kabul edilen laboratuvar testleri hangileridir? a) AST ve ALT. b) ALP ve GGT. c) Serum albumin ve protrombin zamanı (PT). d) Bilirubin ve LDH. e) Beyaz kan hücresi sayımı ve trombosit sayımı.
8. Sirozda görülen AST/ALT oranının tipik özelliği nedir? a) AST/ALT oranı genellikle 1’den küçüktür. b) AST/ALT oranı genellikle 1’den büyüktür. c) AST ve ALT seviyeleri her zaman normaldir. d) Sadece ALT seviyeleri yükselir, AST normal kalır. e) Sadece AST seviyeleri yükselir, ALT normal kalır.
9. Yeni teşhis edilmiş sirozun etiyolojisini araştırmak için istenebilecek spesifik laboratuvar testlerinden biri aşağıdakilerden hangisi DEĞİLDİR? a) Viral hepatit serolojileri. b) Anti-nükleer antikorlar (ANA). c) Serum alfa-fetoprotein (AFP). d) Tiroid stimüle edici hormon (TSH). e) Ferritin ve transferrin saturasyonu.
10. Karaciğer sirozunun tanısında altın standart yöntem aşağıdakilerden hangisidir? a) Ultrasonografi. b) Bilgisayarlı Tomografi (BT). c) Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG). d) Karaciğer biyopsisi. e) Geçici elastografi (FibroScan).
11. Geçici elastografi (FibroScan) neyi ölçerek karaciğer fibrozisi ile korelasyon sağlar? a) Karaciğerdeki kan akış hızını. b) Karaciğerdeki yağ miktarını. c) Karaciğer sertliğini. d) Karaciğerdeki inflamasyon seviyesini. e) Karaciğerin boyutunu.
12. Geçici elastografinin (FibroScan) sınırlılıkları arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır? a) Kronik HCV enfeksiyonunda güvenilir olmaması. b) Obezite, asit veya akut hepatik inflamasyon durumlarında daha az güvenilir olması. c) Sadece ileri fibrozisde doğru sonuçlar vermesi. d) Yüksek maliyetli ve erişilebilir olmaması. e) Sadece karaciğer biyopsisi ile birlikte kullanıldığında etkili olması.
13. Sirozun prognozunu ve mortalite riskini tahmin etmek için kullanılan puanlama sistemlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir? a) Glasgow Koma Skalası. b) Child-Turcotte-Pugh (CTP) puanlaması. c) Wells Skoru. d) CHA2DS2-VASc Skoru. e) Framingham Risk Skoru.
14. MELD skoru hangi laboratuvar parametrelerini kullanarak hastaların kısa vadeli mortalitesini öngörür? a) AST, ALT ve GGT. b) Serum bilirubin, kreatinin ve INR. c) Albumin, PT ve ALP. d) Sodyum, potasyum ve kalsiyum. e) Trombosit sayısı, beyaz kan hücresi sayısı ve hemoglobin.
15. Sirozlu hastalar için genel yönetim stratejilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir? a) Yüksek alkol tüketimini sürdürmek. b) Hepatit A ve B aşılarından kaçınmak. c) Dengeli beslenme ve kilo kontrolü. d) Gerekli olmayan cerrahi prosedürleri sıkça yaptırmak. e) Akut enfeksiyonları tedavi etmemek.
16. Sirozun en sık görülen nedenlerinden biri olan alkolik karaciğer sirozunda tedavi yaklaşımının temel taşı nedir? a) Anti-viral ilaçların kullanımı. b) Bakır şelasyon tedavisi. c) Kesin alkol perhizi. d) Demir şelasyon tedavisi. e) Sadece diüretik tedavisi.
17. Sirozlu hastalarda hepatosellüler karsinom (HCC) taraması için önerilen yöntem ve sıklık nedir? a) Yıllık CT taraması. b) Her 6 ayda bir karın ultrasonografisi. c) 2 yılda bir MRG taraması. d) Sadece klinik bulgular varlığında endoskopi. e) Hepatik anjiyografi.
18. Özofagus varisleri olan sirozlu hastalarda varis kanamasını önlemek (profilaksi) için kullanılan yöntemlerden biri aşağıdakilerden hangisidir? a) Proton pompa inhibitörleri. b) Nonselektif beta blokerler. c) Antikoagülanlar. d) Loop diüretikleri. e) Oral antibiyotikler.
19. Asitli siroz hastalarının yönetiminde önerilen diyet değişikliği nedir? a) Yüksek proteinli diyet. b) Yüksek sodyumlu diyet. c) Düşük sodyumlu diyet. d) Yüksek yağlı diyet. e) Sınırsız sıvı alımı.
20. Hepatosellüler ensefalopati tedavisinde kullanılan ilk basamak ilaç aşağıdakilerden hangisidir? a) Rifaksimin. b) Spironolakton. c) Laktüloz. d) Furosemid. e) Parasetamol.
21. Sirozlu hastalarda spontan bakteriyel peritonit (SBP) tanısında asit sıvısında hangi bulgu önemlidir? a) Düşük protein seviyesi. b) Yüksek glukoz seviyesi. c) Nötrofil sayımının 250/mm³’ten fazla olması. d) Kırmızı kan hücrelerinin varlığı. e) Yüksek laktat seviyesi.
22. Sirozda görülen “spider nevi” neye bağlı olarak oluşur? a) Vitamin K eksikliği. b) Hiperöstrojenemi. c) Aşırı alkol tüketimi. d) Karaciğerde demir birikimi. e) Bakteriyel enfeksiyonlar.
23. Karaciğer sirozu olan erkek hastalarda hipogonadizm ve jinekomastinin nedeni nedir? a) Aşırı testosteron üretimi. b) Hipersensitivite estrogen ve androjen reseptörleri. c) Düşük prolaktin seviyeleri. d) Aşırı tiroid hormonu salınımı. e) Böbrek fonksiyon bozukluğu.
24. Sirozlu bir hastanın “fetor hepaticus” adı verilen tatlı, küf kokulu nefese sahip olmasının nedeni nedir? a) Böbrek yetmezliği. b) Akciğer enfeksiyonu. c) Bağırsak tıkanıklığı. d) Hepatosellüler ensefalopati. e) Pankreatit.
25. Aşağıdakilerden hangisi sirozun ayırıcı tanısında yer alan bir durum DEĞİLDİR? a) Gebeliğin akut yağlı karaciğeri. b) Asetaminofen zehirlenmesi. c) Akut apandisit. d) Hemorajik virüs enfeksiyonları. e) Wilson hastalığı.
26. Sirozun erken evrelerinde, laboratuvar bulguları nasıl olabilir? a) Her zaman şiddetli derecede anormal. b) Genellikle normal. c) Sadece bilirubin seviyeleri anormal. d) Sadece trombosit sayısı anormal. e) Sadece albumin seviyeleri anormal.
27. Sirozda karaciğerin hangi morfolojik sınıflandırması zamanla makronodüler siroza ilerleyebilir? a) Mikronodüler siroz. b) Mix tip siroz. c) Granülomatöz siroz. d) Fibrotik siroz. e) Kolestatik siroz.
28. Sirozlu hastalarda MELD skoru kaç veya daha yüksek olduğunda karaciğer nakli değerlendirmesi için sevk edilmelidir? a) 5 b) 10 c) 15 d) 20 e) 25
29. Kronik hepatit B ve C virüsleri, siroz gelişiminde hangi risk faktörünü taşır? a) Düşük yağlı karaciğer. b) En sık görülen siroz nedenleri arasında yer alması. c) Akut karaciğer inflamasyonu. d) Yüksek anti-viral tedavi başarısı. e) Otoimmün reaksiyonlar.
30. Sirozun tedavisiyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a) Karaciğerdeki hasar her zaman tamamen geri döndürülebilir. b) Hastalığın ilerlemesini durdurmak ana hedeftir. c) Spesifik tedavi yoktur, sadece semptomatik yaklaşım uygulanır. d) Tüm hastalara karaciğer nakli yapılmalıdır. e) Kronik alkol alımı tedavi sürecini etkilemez.
31. Sirozlu hastalarda görülen hipersplenizm hangi hematolojik duruma yol açabilir? a) Polistemi. b) Pansitopeni. c) Lökositoz. d) Trombositoz. e) Hiperkoagülasyon.
32. Aşağıdakilerden hangisi kronik alkol kullanımının siroz patofizyolojisindeki etkilerinden biridir? a) Karaciğer sinüzoidlerinde fenestrasyonların artması. b) Perisinüzoidal fibrozisi teşvik etmesi. c) Sinüzoidal endotel hücrelerinin fonksiyonunu artırması. d) Kollajen üretimini azaltması. e) Hepatik stellat hücrelerinin inaktivasyonu.
33. Sirozun ilerlemiş evrelerinde ortaya çıkan asit, hangi komplikasyonun gelişimi için doğrudan riski artırır? a) Hepatopulmoner sendrom. b) Spontan bakteriyel peritonit. c) Portal ven trombozu. d) Kolelitiyazis. e) Hipoglisemi.
34. Sirozda görülen “Terry tırnakları”nın özelliği nedir? a) Tırnaklarda yatay beyaz çizgiler. b) Tırnakların proksimal yarısının beyazlaşması. c) Tırnakların sarımsı renkte olması. d) Tırnaklarda belirgin uzunlamasına çıkıntılar. e) Tırnaklarda küçük çukurlar.
35. Sirozlu hastalarda karaciğer fonksiyon testlerinde PT’nin uzaması neyi gösterir? a) Karaciğerde inflamasyon olduğunu. b) Karaciğerin detoksifikasyon kapasitesini. c) Karaciğerin protein sentezleme kapasitesinin azaldığını. d) Safra akışının engellendiğini. e) Karaciğerde yağ birikimi olduğunu.
36. Ultrasonografi ile siroz tanısında görülen spesifik bulgulardan biri aşağıdakilerden hangisidir? a) Karaciğerde kistler. b) Karaciğerde hiperekojenite artışı. c) Karaciğerde nodülarite. d) Safra kesesinde taşlar. e) Karaciğer boyutunda küçülme olmaması.
37. Karaciğer fibrozisinin evrelenmesinde kullanılan Metavir skorlama sisteminde “F4” neyi ifade eder? a) Minimal skarlaşma. b) Köprü fibrozisi. c) Fibroz yok. d) Siroz veya ileri karaciğer skarlaşması. e) Belirgin skarlaşma.
38. Kronik karaciğer hastalığı yönetiminde alkol tüketimiyle ilgili öneri nedir? a) Alkol tüketimi sınırsız olabilir. b) Düzenli olarak orta düzeyde alkol tüketimi faydalıdır. c) Sadece sirozlu hastalarda alkolden kaçınılmalıdır. d) Kronik karaciğer hastalığı olan tüm hastalarda alkolden tamamen kaçınılmalıdır. e) Alkolik karaciğer hastalığı dışındaki durumlarda alkol serbesttir.
39. Sirozda “hepatorenal sendrom” gelişimine yol açan temel patofizyolojik mekanizmalardan biri nedir? a) Aşırı böbrek kan akımı. b) Sistemik hipertansiyon ve böbrek vazodilatasyonu. c) Splanknik vazodilatasyon ve azalmış böbrek kan akımı. d) Böbreklerde doğrudan enfeksiyon. e) Hormonal dengesizlikler.
40. Aşağıdakilerden hangisi sirozlu hastaların cilt bulgularından biri olan “palmar eritem”in temel nedenidir? a) Demir eksikliği. b) B vitamini eksikliği. c) Hiperöstrojenemi. d) Aşırı protein alımı. e) Hipotiroidizm.
41. Sirozda malnütrisyon yönetimi için hangi protein alımı önerilir (özel bir kısıtlama belirtilmediğinde)? a) Protein kısıtlaması. b) 0.5 g/kg/gün. c) 1 ila 1.5 g/kg/gün. d) Sadece bitkisel proteinler. e) Sadece hayvansal proteinler.
42. Sirozlu hastalarda artan osteoporoz riski nedeniyle neyin yapılması düşünülebilir? a) Düzenli olarak böbrek fonksiyon testleri. b) Kemik mineral yoğunluğu (BMD) taraması. c) Her yıl akciğer grafisi. d) Sadece kalsiyum takviyesi. e) Kolesterol düşürücü ilaçlar.
43. Sirozlu hastalarda hepatik ensefalopatide amonyak seviyelerinin rolü nedir? a) Tanı için tek başına yeterlidir. b) İzleme için tek başına yeterlidir. c) Tanı veya izleme için kullanılmamalıdır. d) Tedaviye yanıtı belirlemek için ana göstergedir. e) Amonyak seviyelerinin düşmesi, ensefalopatinin kötüleştiğini gösterir.
44. Kronik Hepatit C’de karaciğer fibrozisinin noninvaziv değerlendirmesi için en çok doğrulanmış biyobelirteç paneli aşağıdakilerden hangisidir? a) APRI. b) Fibrosis 4 score (FIB-4). c) FibroTest (FibroSure). d) NAFLD fibrosis score. e) Serum kreatinin.
45. Sirozlu hastalarda gastrointestinal kanama varlığında ve Child-Pugh B/C sınıfında spontan bakteriyel peritonit profilaksisi için hangi antibiyotik önerilir? a) Amoksisilin. b) Eritromisin. c) Seftriakson IV. d) Metronidazol. e) Vankomisin oral.
46. Karaciğer sirozunun en büyük nedeni günümüzde tedavi edilmeyen kronik hangi durumdur? a) Aşırı alkol alımı. b) Otoimmün hepatit. c) Kronik Hepatitler. d) Safra yolu tıkanıklıkları. e) Hemokromatoz.
47. Sirozda portal hipertansiyon gelişiminde rol oynayan intrahepatik vazokonstriksiyonda artan ve azalan maddeler nelerdir? a) Artan NO, azalan ET-1. b) Azalan NO, artan ET-1. c) Artan glukagon, azalan insülin. d) Azalan renin, artan anjiyotensin. e) Her ikisi de artar.
48. Kompanse sirozlu hastalarda dekompansasyonun klinik belirtilerinin (asit, hepatik ensefalopati, sarılık veya kanama) gelişme oranı yıllık yüzde kaçtır? a) %1-2. b) %4-10. c) %15-20. d) %25-30. e) %50’den fazla.
49. Sirozun neden olduğu komplikasyonlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? a) Splenomegali. b) Jinekomasti. c) Hipertiroidi. d) Hepatik ensefalopati. e) Ödem.
50. Karaciğer sirozlu hastalarda karaciğer nakli ne zaman endikedir? a) Sadece kompanse sirozlu hastalarda. b) Her zaman ilk tedavi seçeneği olarak. c) Tıbbi tedaviye yanıt vermeyen dekompanse sirozda. d) MELD skoru 5’in altında olduğunda. e) Sadece karaciğer biyopsisi F0 gösterdiğinde.

Cevap Anahtarı ve Detaylı Açıklamalar

1. b) Karaciğerde fibrozis (skar dokusu) ve nodül oluşumu.
   • Açıklama: Siroz, kronik karaciğer hasarına ikincil olarak gelişen fibrozis ve nodül formasyonu ile karakterize edilir, bu da karaciğerin normal lobüler yapısını bozar.
2. c) Hepatit C virüsü, alkolik karaciğer hastalığı ve nonalkolik steatohepatit.
   • Açıklama: Gelişmiş dünyada sirozun en yaygın nedenleri hepatit C virüsü (HCV), alkolik karaciğer hastalığı ve nonalkolik steatohepatit (NASH) olarak belirtilmiştir.
3. d) Hepato-stellat hücreler (HSC’ler).
   • Açıklama: Hepato-stellat hücreler (HSC’ler) enflamatuar sitokinlere maruz kaldıklarında aktif hale gelir, miyofibroblastlara dönüşür ve kollajen biriktirerek fibrozise yol açar.
4. c) Hiperdinamik dolaşım.
   • Açıklama: Sirotik hastalarda majör morbidite ve mortalite nedeni portal hipertansiyon ve hiperdinamik dolaşımın gelişmesidir.
5. c) Asemptomatik seyir, tesadüfen tanı.
   • Açıklama: Kompanse sirozlu hastalar genellikle asemptomatiktir ve hastalıkları laboratuvar testleri, fizik muayene veya görüntüleme ile tesadüfen tespit edilir.
6. e) Normal karaciğer fonksiyon testleri.
   • Açıklama: Dekompanse sirozlu hastalar genellikle asit, sarılık, hepatik ensefalopati, varis kanaması gibi semptomlarla başvururken, karaciğer fonksiyon testleri de anormalleşir. Normal laboratuvar testleri genellikle kompanse sirozun erken evrelerinde görülebilir, dekompanse evrede değil.
7. c) Serum albumin ve protrombin zamanı (PT).
   • Açıklama: Serum albumin ve PT, karaciğerin sentez kapasitesini yansıtan ve sentetik hepatik fonksiyonun gerçek göstergeleri olan testlerdir.
8. b) AST/ALT oranı genellikle 1’den büyüktür.
   • Açıklama: Kronik hepatitin çoğu formunda (alkolik hepatit hariç) AST/ALT oranı 1’den küçüktür. Kronik hepatit siroza ilerledikçe bu oran tersine döner ve AST/ALT oranı 1’den büyük hale gelir.
9. d) Tiroid stimüle edici hormon (TSH).
   • Açıklama: Viral hepatit serolojileri, otoimmün antikorlar, AFP, ferritin, transferrin saturasyonu gibi testler sirozun etiyolojisini araştırmak için spesifik olarak istenirken, TSH karaciğer sirozu etiyolojisi için birincil bir test değildir.
10. d) Karaciğer biyopsisi.
    • Açıklama: Karaciğer biyopsisi, siroz tanısı ve hastalığın derecesini değerlendirmek için altın standart yöntemdir.
11. c) Karaciğer sertliğini.
    • Açıklama: Geçici elastografi (FibroScan), karaciğer sertliğini ölçen noninvaziv bir yöntemdir ve bu sertlik fibrozis ile koreledir.
12. b) Obezite, asit veya akut hepatik inflamasyon durumlarında daha az güvenilir olması.
    • Açıklama: Geçici elastografi, obezite, asit veya akut hepatik inflamasyon durumlarında daha az güvenilir olabilir.
13. b) Child-Turcotte-Pugh (CTP) puanlaması.
    • Açıklama: Child-Turcotte-Pugh (CTP) puanlaması ve Model for End-Stage Liver Disease (MELD) skoru, sirozun evresini ve mortalite riskini belirlemek için kullanılır.
14. b) Serum bilirubin, kreatinin ve INR.
    • Açıklama: MELD skoru, serum bilirubin, kreatinin ve INR’yi kullanarak hastaların kısa vadeli mortalitesini tahmin eder.
15. c) Dengeli beslenme ve kilo kontrolü.
    • Açıklama: Genel yönetim, alkolden kaçınmayı, HBV ve HCV aşılarını, dengeli beslenmeyi ve kilo vermeyi içerir.
16. c) Kesin alkol perhizi.
    • Açıklama: Alkolik karaciğer sirozunda alkol perhizi çok önemlidir.
17. b) Her 6 ayda bir karın ultrasonografisi.
    • Açıklama: Sirozlu hastaların hepatosellüler karsinom (HCC) gelişimi için rutin olarak, en az 6 aylık aralıklarla karın ultrasonografisi ile izlenmesi önerilir.
18. b) Nonselektif beta blokerler.
    • Açıklama: Orta, büyük veya yüksek riskli varislerde endoskopik bant ligasyonu veya nonselektif beta blokerler (örn. propranolol, nadolol, karvedilol) ile profilaksi önerilir.
19. c) Düşük sodyumlu diyet.
    • Açıklama: Asitli hastaların tedavisinde diürez ve tuz kısıtlaması (< 2 g/gün) önerilir.
20. c) Laktüloz.
    • Açıklama: Hepatosellüler ensefalopati tedavisinde ilk basamak ilaç laktülozdur.
21. c) Nötrofil sayımının 250/mm³’ten fazla olması.
    • Açıklama: Spontan bakteriyel peritonit (SBP) tanısı, asit sıvısında nötrofil sayımının 250/mm³’ten fazla olması ile konur.
22. b) Hiperöstrojenemi.
    • Açıklama: Spider nevi, sirozlu hastalarda hiperöstrojenemiye ikincil olarak görülür.
23. b) Hipersensitivite estrogen ve androjen reseptörleri.
    • Açıklama: Alkolik karaciğer sirozu olan erkek hastalarda hipogonadizm ve jinekomasti, multifaktöriyel patofizyolojiye bağlıdır ve temel olarak sirozlu hastalarda görülen östrojen ve androjen reseptörlerinin hipersensitivitesi ile ilişkilidir.
24. d) Hepatosellüler ensefalopati.
    • Açıklama: Fetor hepaticus (tatlı, küf kokulu nefes), karaciğer ensefalopatisinin bir belirtisidir.
25. c) Akut apandisit.
    • Açıklama: Akut apandisit, karaciğer sirozunun ayırıcı tanısında yer almazken, diğer seçenekler sirozla benzer semptomlar gösterebilen veya sirozun etiyolojisi olabilen durumlardır.
26. b) Genellikle normal.
    • Açıklama: Erken kompanse hastalıkta laboratuvar bulguları genellikle normal olabilir.
27. a) Mikronodüler siroz.
    • Açıklama: Mikronodüler sirozun (çapı 3 mm’den küçük uniform nodüller) zamanla makronodüler siroza (çapı 3 mm’den büyük düzensiz nodüller) ilerlediği belirtilmiştir.
28. c) 15.
    • Açıklama: MELD skoru 15 veya daha yüksek olan hastaların karaciğer nakli değerlendirmesi için yönlendirilmesi önerilir.
29. b) En sık görülen siroz nedenleri arasında yer alması.
    • Açıklama: Kronik Hepatit B virüsü (HBV) ve Hepatit C virüsü (HCV), gelişen dünyada ve genel olarak sirozun en yaygın nedenleridir.
30. b) Hastalığın ilerlemesini durdurmak ana hedeftir.
    • Açıklama: Karaciğerdeki hasar kalıcı olmasına rağmen, hastalığın ilerlemesini durdurmak ve daha fazla hasarı önlemek tedavinin ana hedefidir. Erken sirozun geri dönüşümlü olabileceği de belirtilmiştir.
31. b) Pansitopeni.
    • Açıklama: Portal hipertansiyonda hipersplenizm nedeniyle pansitopeni (lökopeni ve trombositopeni dahil) görülebilir.
32. b) Perisinüzoidal fibrozisi teşvik etmesi.
    • Açıklama: Kronik alkol kullanımı nedeniyle sinüzoidal duvarda defenestrasyon meydana gelebilir ve perisinüzoidal fibrozisi teşvik edebilir.
33. b) Spontan bakteriyel peritonit.
    • Açıklama: Asit, spontan bakteriyel peritonit, umbilikal herni ve solunum sıkıntısı gibi diğer komplikasyonların riskini doğrudan artırır.
34. b) Tırnakların proksimal yarısının beyazlaşması.
    • Açıklama: Terry tırnakları, tırnak plağının proksimal yarısının beyazlaşması olarak tanımlanır.
35. c) Karaciğerin protein sentezleme kapasitesinin azaldığını.
    • Açıklama: PT, karaciğerin pıhtılaşma faktörlerini sentezleme kapasitesini yansıttığı için, PT’nin uzaması karaciğerin sentetik fonksiyonunda azalmayı gösterir.
36. c) Karaciğerde nodülarite.
    • Açıklama: Karaciğerde nodülarite, ultrasonografi ile siroz tanısında görülen en spesifik özelliklerden biridir.
37. d) Siroz veya ileri karaciğer skarlaşması.
    • Açıklama: Metavir skorlama sisteminde F4, siroz veya ileri karaciğer skarlaşması anlamına gelir.
38. d) Kronik karaciğer hastalığı olan tüm hastalarda alkolden tamamen kaçınılmalıdır.
    • Açıklama: Kronik karaciğer hastalığı olan tüm hastalar için alkolden tamamen kaçınma önerilir.
39. c) Splanknik vazodilatasyon ve azalmış böbrek kan akımı.
    • Açıklama: Sirozda splanknik vazodilatasyon, böbreklere giden etkili kan akımını azaltır, bu da renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini aktive ederek sodyum ve su tutulmasına ve böbrek vasküler daralmasına yol açar; bu da böbrek hipoperfüzyonuna ve böbrek yetmezliğine yol açar.
40. c) Hiperöstrojenemi.
    • Açıklama: Palmar eritem, sirozlu hastalarda görülen ve hiperöstrojenemiye bağlı bir cilt bulgusudur.
41. c) 1 ila 1.5 g/kg/gün.
    • Açıklama: Malnütrisyon yönetimi için protein alımı günde 1 ila 1.5 g/kg olarak önerilir ve gerektiğinde takviyelerle desteklenir. Protein kısıtlamasından kaçınılmalıdır.
42. b) Kemik mineral yoğunluğu (BMD) taraması.
    • Açıklama: Kronik kolestaz ve sirozda artan osteoporoz riski nedeniyle, karaciğer hastalığı tanısı veya karaciğer nakli değerlendirmesi sırasında kemik mineral yoğunluğu taramasının yapılması düşünülmelidir.
43. c) Tanı veya izleme için kullanılmamalıdır.
    • Açıklama: Hepatosellüler ensefalopatide amonyak seviyeleri tanı veya izleme için kullanılmamalıdır.
44. c) FibroTest (FibroSure).
    • Açıklama: FibroTest (FibroSure), biyobelirteç panelleri arasında kronik HCV’de en çok doğrulanmış olanıdır.
45. c) Seftriakson IV.
    • Açıklama: Akut gastrointestinal kanaması olan ve Child-Pugh B/C sınıfında olan hastalarda SBP profilaksisi için intravenöz seftriakson önerilir.
46. c) Kronik Hepatitler.
    • Açıklama: Sirozun birçok sebebi olsa da, tedavi edilmeyen Kronik Hepatitler günümüzde en sık görülen siroz sebepleridir.
47. b) Azalan NO, artan ET-1.
    • Açıklama: Sirozlu hastalarda intrahepatik vazokonstriksiyonda, nitrik oksit (NO) üretiminde azalma ve endothelin-1 (ET-1) üretiminde ve reseptör duyarlılığında artış görülür.
48. b) %4-10.
    • Açıklama: HBV, HCV ve alkolik karaciğer hastalığına bağlı kompanse sirozlu hastalar, yıllık %4 ila %10 oranında dekompansasyonun klinik belirtilerini (asit, hepatik ensefalopati, sarılık veya kanama) geliştirir.
49. c) Hipertiroidi.
    • Açıklama: Splenomegali, jinekomasti, hepatik ensefalopati ve ödem sirozun bilinen komplikasyonları arasındadır. Hipertiroidi doğrudan sirozun bir komplikasyonu olarak belirtilmemiştir.
50. c) Tıbbi tedaviye yanıt vermeyen dekompanse sirozda.
    • Açıklama: Karaciğer nakli, tıbbi tedaviye yanıt vermeyen dekompanse sirozda endikedir.

Kaynaklar :

Sharma B, John S. Hepatic Cirrhosis. [Updated 2022 Oct 31]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482419/

Cirrhosis: Diagnosis and Management
Andrew Smith 1, Katrina Baumgartner 1, Christopher Bositis 1
Affiliations Expand
PMID: 31845776Am Fam Physician
. 2019 Dec 15;100(12):759-770.