HEPATİT A AŞISI

image_pdfimage_print

Hepatit A Aşısı

Hepatit A, fekal-oral yolla bulaşan ve karaciğerin akut inflamasyonuna neden olan bir viral enfeksiyondur. Hepatit A aşısı, inaktive edilmiş tam virüs preparatlarından üretilen, yüksek immünojeniteye sahip güvenli bir aşıdır. Günümüzde dünya genelinde iki monovalan hepatit A aşısı ve bir kombine hepatit A/B aşısı mevcuttur. Aşı, iki doz halinde uygulandığında uzun süreli koruma sağlar ve immünsüpressif bireyler hariç rutin antikor takibi gerektirmez.

Epidemiyoloji

Hepatit A Virüsü (HAV) enfeksiyonu, dünya genelinde temiz suya erişim, sanitasyon ve sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine doğrudan bağlı olarak farklı epidemiyolojik paternler göstermektedir. Virüs kronikleşmemesine rağmen, akut karaciğer yetmezliği gibi ciddi ve ölümcül tablolara yol açabilmektedir.

Küresel Epidemiyolojik Veriler

Yıllık Vaka ve Ölüm Yükü: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve küresel hastalık yükü tahminlerine göre, dünya genelinde yılda yaklaşık 100 ila 150 milyon HAV enfeksiyonu geçirilmekte, bunlardan en az 1,5 milyonu semptomatik akut vaka olarak kayıtlara geçmektedir. Küresel olarak her yıl ortalama 35.000 civarında insan akut hepatit A komplikasyonları nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

Endemisite Bölgeleri:

  • Yüksek Endemisite (Gelişmekte olan/Düşük gelirli ülkeler): Hijyen koşullarının yetersiz olduğu Afrika ve Asya’nın bazı bölgelerinde çocuklar 5 yaşından önce virüsle karşılaşır. Bu yaş grubunda hastalık asemptomatik (belirtisiz) geçtiği için toplumsal bağışıklık %100’e yakın olsa da klinik salgınlar nadirdir.
  • Orta ve Düşük Endemisite (Gelişmiş/Geçiş sürecindeki ülkeler): Sanitasyonun düzelmesiyle çocukluk çağında virüsle karşılaşma oranı düşmüştür. Bu durum, virüse karşı bağışıklığı olmayan duyarlı bir yetişkin popülasyonu yaratmaktadır.
  • Avrupa ve Güncel Salgınlar: Gelişmiş ülkelerde hastalık oranları düşük olsa da zaman zaman büyük salgınlar görülebilir. Örneğin, Avrupa genelinde (Avusturya, Çekya, Slovakya vb.) kırılgan gruplar ve seyahat ilişkili vakalar nedeniyle 000’den fazla vakanın görüldüğü geniş çaplı bölgesel HAV kümelenmeleri ve salgınlar rapor edilmiştir.

 Türkiye Epidemiyolojik Verileri

  • Endemisite Seviyesi: Türkiye, C. Sağlık Bakanlığı verilerine göre Hepatit A enfeksiyonu açısından dünyada orta endemisite (orta düzeyde yaygınlık) kuşağında yer almaktadır. Ancak ülkedeki oranlar coğrafi bölgelere, kırsal/kentsel yerleşime ve sosyoekonomik düzeye göre değişkenlik gösterir.
  • Yaş Kayması ve Duyarlılık Paradoksu: Türkiye’de son yıllarda altyapı, temiz suya erişim ve sosyoekonomik yaşam şartlarının belirgin şekilde iyileşmesiyle HAV ile karşılaşma yaşı ileri yaşlara kaymıştır.
    • Geçmiş yıllarda çocukların büyük kısmı virüsü kaparak doğal bağışıklık kazanırken, günümüzde genç erişkin ve adolesan (ergen) grupta Hepatit A’ya duyarlı (bağışıklığı olmayan) nüfus oranı artmıştır.
    • Yapılan seroprevalans çalışmalarında 18-24 yaş grubundaki anti-HAV IgG (bağışıklık) pozitifliği %29-39 bandına kadar düşmüş, ileri yaş gruplarında (30-40 yaş üzeri) ise %80-90’ların üzerinde seyretmeye devam etmiştir.

Klinik Önemi: Çocuklarda hafif geçen Hepatit A, yetişkinlerde daha ağır, semptomatik ve sarılıkla seyreden klinik tablolara neden olduğundan bu yaş kayması sağlık yükünü artırabilmektedir.

  • Ulusal Aşılama Programı: Bu epidemiyolojik dönüşümün ve olası yetişkin salgınlarının önüne geçmek amacıyla Türkiye, 2012 yılından itibaren Hepatit A aşısını Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi kapsamına almıştır. Bebeklere 18. ve 24. aylarda olmak üzere 2 doz şeklinde ücretsiz uygulanmakta ve bu sayede yeni nesillerde vaka sıklığı başarıyla kontrol altında tutulmaktadır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı’nın Ulusal Viral Hepatit Kontrol Programı kapsamında riskli grupların aşılanması ve farkındalık çalışmaları kesintisiz sürdürülmektedir.

Türkiye genelini kapsayan geniş ölçekli meta-analizler ve bölgesel hastane verileri incelendiğinde, yaş gruplarına göre bağışıklık (seropozitiflik) oranları şu şekildedir:

 Yaş Gruplarına Göre Anti-HAV IgG Seroprevalans Oranları

Yaş Grubu Ortalama Seropozitiflik (Bağışıklık) Oranı Epidemiyolojik Durum ve Yorum
0 – 5 Yaş %44 – %73 Aşı Dönemi Çocukları: 2012 sonrası doğan ve ulusal takvimle rutin aşılanan gruptur. Aşılama başarısı nedeniyle seropozitiflik oranları oldukça yüksektir. (Not: 1 yaş altı bebeklerde görülen yüksek oranlar anneden geçen geçici antikorlardan kaynaklanır).
5 – 15 Yaş %51 – %66 Geçiş Dönemi: Okul çağı çocuklarında seropozitiflik dalgalıdır. Hijyen standartlarının yükselmesi nedeniyle virüsle doğal yollarla karşılaşma oranı düşmüştür; aşısız olan kesim virüse karşı en savunmasız grubu oluşturur.
15 – 25 Yaş
(Genç Erişkinler)
%25 – %40
(En Düşük Seviye)
Duyarlılık Havuzu (Paradoks): Rutin aşı programından yararlanamamış, aynı zamanda çocukluğunda temiz altyapı sayesinde virüsle hiç karşılaşmamış gruptur. Bölgesel olarak batı illerinde (örneğin Çanakkale’de %25,5) bu oran daha da düşerken, doğu illerinde (Kahramanmaraş %40,3, Mardin %66,7) doğal enfeksiyona bağlı olarak biraz daha yüksektir.
25 – 35 Yaş %55 – %65 Kademeli Artış: Yaş ilerledikçe, toplumsal hayata katılım ve çevresel maruziyetle birlikte virüsle enfekte olup iyileşme (doğal bağışıklık) oranları yükselmeye başlar.
35 Yaş ve Üzeri %90 – %98
(En Yüksek Seviye)
Tam Toplumsal Bağışıklık: Türkiye’nin geçmiş yıllardaki yüksek endemisite döneminde çocukluğunu geçirmiş olan popülasyondur. Bu yaş grubundaki neredeyse herkes hastalığı çocukken asemptomatik (belirtisiz) geçirmiş ve ömür boyu tam koruyucu bağışıklık kazanmıştır.

 Epidemiyolojik Risk Faktörü

Verilerin açıkça gösterdiği üzere, günümüzde 15-27 yaş arası genç erişkin grup %60’a varan oranlarda Hepatit A’ya karşı tamamen korumasızdır (seronegatif). Hepatit A virüsü çocuklarda fark edilmeden atlatılırken, bu duyarlı genç erişkin grup virüsü aldığında ağır sarılık, uzamış kolestaz ve nadiren de olsa ölümcül akut karaciğer yetmezliği riski taşımaktadır.

Hepatit A Aşısı Nedir?

Hepatit A aşısı, hepatit A virüsünün (HAV) neden olduğu karaciğer enfeksiyonuna karşı aktif bağışıklık sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir inaktif viral aşıdır . Aşı, formaldehit ile inaktive edilmiş, hücre kültüründe üretilmiş HAV preparatlarını içerir; bu nedenle aşının enfeksiyon oluşturma kapasitesi yoktur ancak güçlü bir immün yanıt tetikler .

Klinik Önemi: Aşılamanın yaygınlaşmasıyla birlikte hepatit A insidansında belirgin azalma gözlenmişti . İki doz aşı sonrasında koruyuculuk oranı %95-100’e ulaşmakta ve en az 14-20 yıl, muhtemelen ömür boyu devam etmektedir .

Kaç Çeşit Hepatit A Aşısı Vardır?

Amerika Birleşik Devletleri’nde 2 monovalan hepatit A aşısı ve 1 kombine hepatit A/B aşısı bulunmaktadır :

Aşı Tipi Özellik
Monovalan HepA aşıları Pediatrik ve yetişkin formülasyonları mevcuttur
Kombine HepA/HepB aşısı 18 yaş ve üzeri bireyler için, 3 veya 4 doz şemasıyla uygulanır

Küresel Durum: Birçok ülkede farklı üreticilerin monovalan hepatit A aşıları da mevcuttur. Ülkemizde yaygın olarak kullanılan aşılar arasında Havrix (GSK) ve Vaqta (MSD) bulunmaktadır.

Hepatit A Aşısının İçeriği

Hepatit A aşıları aşağıdaki bileşenleri içerir:

Etkin Madde:

  • Formaldehit ile inaktive edilmiş hepatit A virüsü (farklı suşlar kullanılır: HM175, CR 326F, GBM gibi)

Adjuvan:

  • Alüminyum hidroksit veya alüminyum hidroksifosfat sülfat (immün yanıtı güçlendirir)

Yardımcı Maddeler:

  • Sodyum klorür, sodyum borat, polisorbat 20 gibi stabilizatörler
  • Eser miktarda neomisin ve formaldehit (üretim sürecinden kalabilir)

Önemli Not: Aşının içeriğinde canlı virüs bulunmaz; bu nedenle aşı hepatit A hastalığına neden olamaz .

Aşı Hastalık Yapar mı?

Hayır. Hepatit A aşısı inaktif (ölü) bir aşıdır ve içerdiği viral parçacıklar enfeksiyon oluşturamaz . Aşı, bağışıklık sistemini uyararak antikor üretimini sağlar ancak hastalık tablosu oluşturmaz.

Doz Sayısı ve Aşı Şeması

Standart Şema (Monovalan Aşılar)

Yaş Grubu Doz Sayısı Şema
Çocuklar (12-23 ay) 2 doz 0. ve 6-18. aylar
Çocuklar/Adölesanlar (2-18 yaş) 2 doz 0. ve 6-18. aylar
Yetişkinler (≥19 yaş) 2 doz 0. ve 6-12 veya 6-18. aylar

Doz Miktarları:

  • 18 yaş altı: 0.5 mL IM
  • 19 yaş ve üzeri: 1.0 mL IM

Kombine HepA/HepB Aşısı Şeması (≥18 yaş)

  • Standart: 0, 1, 6. aylar (3 doz)
  • Hızlandırılmış: 0, 7, 21-30. günler + 12. ayda rapel (4 doz)

Özel Durumlar

  • 6-11 ay arası seyahat eden infantlar: Tek doz yapılabilir; ancak rutin 2 doz şeması yine tamamlanmalıdır
  • Maruziyet sonrası profilaksi: Temas sonrası 2 hafta içinde ilk doz uygulanmalıdır
  1. Aşı Şeması Neden Farklı Olabiliyor?

Aşı şemalarındaki farklılıkların nedenleri:

  1. Üretici farklılıkları: Her aşının klinik çalışma verileri farklı rapel zamanlamalarını destekleyebilir
  2. Yaş grubu: Pediatrik ve yetişkin formülasyonlarının antijen miktarları farklıdır
  3. Kombine aşı kullanımı: HepA/HepB kombinasyonu farklı şema gerektirir
  4. Özel durumlar: Seyahat, salgın veya temas sonrası profilaksi için hızlandırılmış şemalar uygulanabilir
  5. Ülke bazlı öneriler: Farklı sağlık otoriteleri (CDC, WHO, ülke sağlık bakanlıkları) kendi epidemiyolojik verilerine göre farklı öneriler geliştirebilir
  6. Aşının Yan Etkileri

Sık Görülen Yan Etkiler

Yan Etki Sıklık
Enjeksiyon yerinde ağrı/hassasiyet %67
Enjeksiyon yerinde sıcaklık hissi %18.2
Enjeksiyon yerinde şişlik %14.7
Baş ağrısı %16.1
Yorgunluk Yaygın
Ateş (özellikle 12-23 ay çocuklarda) Yaygın

Seyrek Görülen Yan Etkiler

  • Gastrointestinal semptomlar (bulantı, diyare, kusma)
  • Kas-iskelet ağrıları
  • Adet düzensizlikleri
  • Ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi) – çok nadir

Önemli: Yan etkiler genellikle hafif-orta şiddette olup 1-2 gün içinde kendiliğinden geçer .

  1. Aşının Tutup Tutmadığına Ne Zaman Bakılmalıdır?

Rutin Antikor Takibi Gerekli mi?

Hayır. Sağlıklı bireylerde rutin antikor takibi önerilmemektedir . Bunun nedenleri:

  • Koruyucu antikor düzeyi eşiği net olarak tanımlanmamıştır
  • Aşı başarısızlığı son derece nadirdir
  • Aşı yanıtı neredeyse %100’e yakındır

Antikor Bakılması Gereken Durumlar

Aşağıdaki özel durumlarda anti-HAV IgG kontrolü düşünülebilir:

  1. İmmünokompromize bireyler: HIV, organ transplantasyonu, immünsupresif tedavi alanlar
  2. Kronik karaciğer hastaları: Aşı yanıtı yetersiz olabilir
  3. Mesleki maruziyet riski yüksek olanlar: Sağlık çalışanları, laboratuvar personeli
  4. Aşı sonrası immünite durumunun belgelenmesi gereken durumlar: Seyahat, askeri görev vb.
  5. Klinik şüphe: Aşıya rağmen hepatit A gelişen vakalar

Zamanlama

  • Önerilen: Tam şema tamamlandıktan 1-3 ay sonra
  • Serokonversiyon: İlk dozdan 2-4 hafta sonra bile %95-100’e ulaşır
  • Erken test önerilmez: Aşıdan hemen sonra antikor düşük olabilir

Kimlerde Aşı Tutmayabilir?

Aşı yanıtsızlığı (non-response) aşağıdaki durumlarda görülebilir:

  1. İmmünokompromize bireyler: HIV enfeksiyonu, konjenital immün yetmezlik, edinsel antikor eksikliği
  2. İleri yaş: Yaşla birlikte immün yanıt azalabilir
  3. Kronik karaciğer hastalığı: Siroz, hepatit B/C gibi durumlarda yanıt düşebilir
  4. İmmünsupresif tedavi: Kortikosteroidler, kemoterapi, biyolojik ajanlar
  5. Teknik hatalar: Aşının uygun olmayan koşullarda saklanması veya yanlış uygulama

Aşı Tutmazsa Ne Yapmalı?

  • Ek doz düşünülebilir: Özellikle risk grubundaki bireylerde ek bir doz uygulanabilir ve antikor yanıtı tekrar değerlendirilebilir
  • Klinik değerlendirme: Altta yatan immün yetmezlik araştırılmalıdır
  • Risk yönetimi: Aşı yanıtı oluşmayan yüksek riskli bireylerde maruziyet sonrası immünoglobulin profilaksisi düşünülebilir

Aşı Kimlere Yapılmalıdır?

Rutin Aşılama

  • Tüm çocuklar: 12-23 ay arasında ilk doz, 6-18 ay sonra ikinci doz
  • Aşılanmamış çocuklar ve adölesanlar: 2-18 yaş arası tamamlanmalıdır

Risk Grubundaki Yetişkinler

Risk Grubu Gerekçe
Endemik bölgelere seyahat edenler Yüksek maruziyet riski
Erkeklerle seks yapan erkekler Salgın potansiyeli
Enjektabl veya non-enjektabl madde kullananlar Bulaş riski
Kronik karaciğer hastaları Ağır seyir riski
HIV pozitif bireyler İmmün yetmezlik zemininde ağır seyir
Evsizler Hijyen koşulları ve salgın riski
Mesleki maruziyet riski olanlar Laboratuvar, primat bakımı
Uluslararası evlat edinen aileler Temas riski
Salgın bölgelerinde yaşayanlar Bölgesel risk

İstek Üzerine Aşılama

  • Risk faktörü olmayan ancak korunmak isteyen herkes aşılanabilir

Aşı Nasıl Etki Eder?

Hepatit A aşısı, inaktive edilmiş viral antijenleri içerir. Uygulama sonrası:

  1. Antijen sunumu: Alüminyum adjuvanı, antijenin bağışıklık hücrelerine sunumunu kolaylaştırır
  2. İmmün aktivasyon: Yardımcı T hücreleri ve B hücreleri aktive olur
  3. Antikor üretimi: Plazma hücreleri anti-HAV IgG antikorları üretir
  4. Bellek hücreleri: Uzun ömürlü plazma ve bellek B hücreleri oluşur
  5. Koruma: Sonraki maruziyette hızlı ve güçlü antikor yanıtı ile virüs nötralize edilir

İlk doz: 2-4 hafta içinde %95-100 serokonversiyon, 6-12 ay koruma
İkinci doz: Uzun süreli (≥20 yıl) immünite sağlar

Zaman İçinde Antikor Bakmak Gerekli mi?

Genel olarak hayır. Sağlıklı, immünokompetan bireylerde rutin antikor takibi önerilmemektedir . İki doz aşı sonrası koruyuculuk en az 20 yıl devam etmektedir ve muhtemelen ömür boyudur .

Antikor takibi düşünülebilecek durumlar:

  • İmmünokompromize hastalar (HIV, transplant, immünsupresif tedavi)
  • Kronik karaciğer hastalığı olanlar
  • Yüksek riskli mesleki maruziyet (sağlık çalışanları, laboratuvar personeli)
  • 3-5 yıl sonra immünite durumunun belgelenmesi gereken özel durumlar

Kimlerde Aşı Tekrarı Yapılmalıdır?

Rapel Doz (İkinci Doz)

Tüm bireyler için iki doz şeması tamamlanmalıdır:

  • İlk dozdan 6-18 ay sonra ikinci doz

Ek Doz (Üçüncü veya Sonraki Dozlar)

Aşağıdaki durumlarda ek doz düşünülebilir:

  1. İmmün sistemi baskılanmış bireylerde antikor yanıtı yetersizse
  2. Kronik karaciğer hastalarında yanıt değerlendirmesi sonrası
  3. Aşı şeması tamamlanmamışsa eksik dozlar tamamlanmalıdır
  4. Mesleki risk nedeniyle koruyuculuk belgelenmek isteniyorsa

Not: Rutin rapel dozları (3., 4. doz) önerilmemektedir; iki doz sonrası immünite kalıcıdır .

  1. Kimlere Aşı Yapılmaz?

Kesin Kontrendikasyonlar

  • Ciddi alerjik reaksiyon öyküsü: Önceki hepatit A aşısı dozuna veya herhangi bir bileşenine karşı anafilaksi
  • Aşı bileşenlerine karşı bilinen ciddi alerji: Neomisin, formaldehit gibi eser maddeler dahil

Göreceli Kontrendikasyonlar (Erteleme)

  • Orta veya ciddi akut hastalık: Ateşli veya ateşsiz, hastalık düzelene kadar aşılama ertelenmelidir
  • Hafif hastalık (soğuk algınlığı): Aşılama engel değildir

Özel Durumlar

  • Gebelik ve Emzirme: Risk varsa aşılama önerilir; gebelik veya emzirme aşı için engel değildir
  • Kanama bozuklukları: Antikoagülan kullananlarda dikkatli uygulama gerekir

Çoktan Seçmeli Test (50 Soru)

  1. Hepatit A aşısı hangi tür bir aşıdır?
    A) Canlı atenue aşı
    B) İnaktif viral aşı
    C) Toksoid aşı
    D) Subünit rekombinan aşı
    E) mRNA aşısı
  2. Hepatit A virüsü esas olarak hangi yolla bulaşır?
    A) Kan yoluyla
    B) Cinsel yolla
    C) Fekal-oral yolla
    D) Damlacık yoluyla
    E) Perkütan yolla
  3. Amerika Birleşik Devletleri’nde kaç çeşit hepatit A aşısı mevcuttur?
    A) 1
    B) 2
    C) 3
    D) 4
    E) 5
  4. Hepatit A aşısının içeriğinde aşağıdakilerden hangisi bulunur?
    A) Canlı HAV
    B) İnaktive edilmiş HAV
    C) HAV DNA’sı
    D) HAV RNA’sı
    E) Rekombinan HAV proteini
  5. Hepatit A aşısı hastalık yapar mı?
    A) Evet, her zaman
    B) Evet, bazen
    C) Hayır, asla
    D) Sadece immünokompromize kişilerde
    E) Sadece çocuklarda
  6. Çocuklarda standart hepatit A aşılama şeması nedir?
    A) Tek doz, 12. ayda
    B) İki doz, 0. ve 6. aylarda
    C) İki doz, 12-23 ay arası ve 6-18 ay sonra
    D) Üç doz, 0, 1, 6. aylarda
    E) Dört doz, 0, 2, 4, 6. aylarda
  7. Yetişkinlerde hepatit A aşısı hangi aralıkla uygulanır?
    A) 0. ve 1. aylar
    B) 0. ve 6-12 veya 6-18. aylar
    C) 0. ve 3. aylar
    D) 0. ve 9. aylar
    E) 0. ve 12. aylar
  8. Hepatit A aşısı hangi yolla uygulanır?
    A) Subkutan
    B) İntradermal
    C) İntramüsküler
    D) Oral
    E) İntranazal
  9. Çocuklarda hepatit A aşısı dozu kaç mL’dir?
    A) 0.1 mL
    B) 0.25 mL
    C) 0.5 mL
    D) 1.0 mL
    E) 2.0 mL
  10. Yetişkinlerde hepatit A aşısı dozu kaç mL’dir?
    A) 0.1 mL
    B) 0.25 mL
    C) 0.5 mL
    D) 1.0 mL
    E) 2.0 mL
  11. Hepatit A aşısının en sık görülen yan etkisi nedir?
    A) Ateş
    B) Baş ağrısı
    C) Enjeksiyon yerinde ağrı
    D) Bulantı
    E) Döküntü
  12. İlk doz hepatit A aşısından sonra koruma süresi ne kadardır?
    A) 1 ay
    B) 3 ay
    C) 6-12 ay
    D) 2 yıl
    E) 5 yıl
  13. İki doz hepatit A aşısından sonra koruma süresi en az ne kadardır?
    A) 1-2 yıl
    B) 5-10 yıl
    C) 14-20 yıl
    D) 30-40 yıl
    E) 50 yıl
  14. Hepatit A aşısı için rutin antikor takibi önerilir mi?
    A) Evet, her yıl
    B) Evet, 5 yılda bir
    C) Hayır, rutin takip önerilmez
    D) Sadece çocuklarda
    E) Sadece yaşlılarda
  15. Antikor yanıtı değerlendirmesi için önerilen zamanlama nedir?
    A) Aşıdan hemen sonra
    B) İlk dozdan 1 hafta sonra
    C) Tam şema sonrası 1-3 ay
    D) Tam şema sonrası 6 ay
    E) Tam şema sonrası 1 yıl
  16. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısı için kesin kontrendikasyondur?
    A) Hafif soğuk algınlığı
    B) Önceki doza karşı anafilaksi
    C) Emzirme
    D) Kronik hepatit B
    E) 65 yaş üzeri
  17. Kombine hepatit A/B aşısı kaç yaş ve üzeri için kullanılabilir?
    A) 1 yaş
    B) 5 yaş
    C) 12 yaş
    D) 18 yaş
    E) 21 yaş
  18. Kombine hepatit A/B aşısının standart şeması nedir?
    A) 0, 1, 6. aylar
    B) 0, 3, 6. aylar
    C) 0, 6, 12. aylar
    D) 0, 2, 4. aylar
    E) Tek doz
  19. Hepatit A aşısı hangi durumda ertelenmelidir?
    A) Hafif soğuk algınlığı
    B) Orta-ciddi akut hastalık
    C) Kronik hastalık stabil dönemde
    D) Emzirme
    E) 60 yaş üzeri
  20. Hepatit A aşısı gebelikte güvenli midir?
    A) Kesinlikle kontrendikedir
    B) Risk varsa uygulanabilir
    C) Sadece 2. trimesterde güvenlidir
    D) Sadece 3. trimesterde güvenlidir
    E) Sadece sezaryen sonrası güvenlidir
  21. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısı için endikasyon değildir?
    A) Endemik bölgeye seyahat
    B) Kronik karaciğer hastalığı
    C) HIV enfeksiyonu
    D) Hafif egzama
    E) Erkeklerle seks yapan erkekler
  22. Hepatit A aşısının etki mekanizması nedir?
    A) Pasif immünite sağlar
    B) Aktif immünite sağlar
    C) Viral replikasyonu inhibe eder
    D) İnterferon üretimini uyarır
    E) Karaciğer enzimlerini düşürür
  23. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısının bileşenlerinden biri değildir?
    A) Alüminyum hidroksit
    B) Formaldehit
    C) Canlı HAV
    D) Neomisin (eser miktarda)
    E) Sodyum klorür
  24. Hepatit A aşısı ile ilgili hangisi doğrudur?
    A) Sadece çocuklara yapılır
    B) Sadece risk grubuna yapılır
    C) İsteyen herkes yaptırabilir
    D) Sadece 65 yaş altına yapılır
    E) Sadece sağlık çalışanlarına yapılır
  25. Enjeksiyon yerinde sıcaklık hissi sıklığı nedir?
    A) %5
    B) %10
    C) %18.2
    D) %30
    E) %50
  26. Baş ağrısı hepatit A aşısı sonrası hangi sıklıkta görülür?
    A) %5
    B) %16.1
    C) %25
    D) %40
    E) %60
  27. 12-23 ay arası çocuklarda hangi yan etki daha sık görülür?
    A) Ateş
    B) Döküntü
    C) Artrit
    D) Konvülziyon
    E) Anemi
  28. Hepatit A aşısı sonrası ciddi alerjik reaksiyon sıklığı nedir?
    A) %1
    B) %0.1
    C) %0.01
    D) Çok nadir
    E) %5
  29. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısı yapılmaması gereken durumdur?
    A) HIV pozitiflik
    B) Kronik hepatit C
    C) Aşı bileşenine anafilaksi öyküsü
    D) Emzirme
    E) 70 yaş
  30. Hepatit A aşısının serokonversiyon oranı ilk dozdan 1 ay sonra nedir?
    A) %50
    B) %70
    C) %80
    D) %95-100
    E) %30
  31. Antikor yanıtı değerlendirmesi için hangi test kullanılır?
    A) Anti-HAV IgM
    B) Anti-HAV IgG
    C) HAV RNA
    D) HAV antijen
    E) Karaciğer enzimleri
  32. Aşağıdakilerden hangisi aşı yanıtsızlığı için risk faktörüdür?
    A) Genç yaş
    B) İmmünokompromize durum
    C) Kadın cinsiyet
    D) Hafif kilo
    E) Egzersiz
  33. Hepatit A aşısı sonrası antikor yanıtı ne zaman zirveye ulaşır?
    A) 1 hafta
    B) 2 hafta
    C) 1-3 ay (tam şema sonrası)
    D) 6 ay
    E) 1 yıl
  34. Kombine hepatit A/B aşısının hızlandırılmış şeması nedir?
    A) 0, 1, 6. aylar
    B) 0, 7, 21-30. günler + 12. ay
    C) 0, 3, 6. aylar
    D) 0, 2, 4. aylar
    E) Tek doz + rapel
  35. Hepatit A aşısı için rutin rapel (3. doz) önerilir mi?
    A) Evet, her 5 yılda bir
    B) Evet, her 10 yılda bir
    C) Hayır, iki doz yeterlidir
    D) Sadece 65 yaş üzeri
    E) Sadece immünokompromize
  36. Hepatit A aşısı sonrası görülen kas-iskelet yan etkileri arasında hangisi bulunur?
    A) Osteoporoz
    B) Sırt ağrısı
    C) Kırık
    D) Skolyoz
    E) Gut
  37. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısının koruyuculuğu hakkında doğrudur?
    A) %50 koruyuculuk sağlar
    B) %70 koruyuculuk sağlar
    C) %95-100 koruyuculuk sağlar
    D) Sadece çocuklarda etkilidir
    E) Sadece 1 yıl korur
  38. Hepatit A aşısı hangi yaştan itibaren uygulanabilir?
    A) Doğumdan itibaren
    B) 6. aydan itibaren
    C) 1 yaş (12 ay) ve üzeri
    D) 5 yaş ve üzeri
    E) 18 yaş ve üzeri
  39. Aşı sonrası anafilaksi durumunda ne yapılmalıdır?
    A) Beklenmeli, kendiliğinden geçer
    B) Oral antihistaminik verilmeli
    C) Acil tıbbi müdahale (adrenalin) yapılmalı
    D) Ateş düşürücü verilmeli
    E) Bol sıvı verilmeli
  40. Hepatit A aşısı için hangi durumda antikor takibi önerilir?
    A) Sağlıklı çocuklarda
    B) Sağlıklı yetişkinlerde
    C) İmmünokompromize bireylerde
    D) Aşıdan hemen sonra
    E) Hiçbir durumda
  41. Hepatit A aşısı sonrası hangi nörolojik yan etki bildirilmiştir?
    A) Demans
    B) Baş ağrısı
    C) Parkinson
    D) Multipl skleroz
    E) Epilepsi
  42. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısı uygulaması için doğru bölgedir?
    A) Uyluk laterali (infantlar)
    B) Deltoid kas (çocuk ve yetişkinler)
    C) Gluteal bölge
    D) Karın cildi
    E) A ve B doğru
  43. Hepatit A aşısı ile ilgili hangisi yanlıştır?
    A) İnaktif bir aşıdır
    B) İntramüsküler uygulanır
    C) Canlı virüs içerir
    D) İki doz şeması vardır
    E) Adjuvan içerir
  44. Aşı sonrası ateş genellikle ne zaman görülür?
    A) İlk 24-48 saat
    B) 1 hafta sonra
    C) 2 hafta sonra
    D) 1 ay sonra
    E) 3 ay sonra
  45. Hepatit A aşısı sonrası görülen sistemik yan etkiler arasında hangisi bulunur?
    A) Hirsutizm
    B) Bulantı
    C) Poliüri
    D) Konstipasyon
    E) Hipertansiyon
  46. Aşağıdakilerden hangisi hepatit A aşısı endikasyonu olan meslek grubudur?
    A) Öğretmenler
    B) Laboratuvar çalışanları (HAV ile çalışan)
    C) Muhasebeciler
    D) Mimar lar
    E) Avukatlar
  47. Hepatit A aşısının ilk dozu ile ikinci dozu arasındaki minimum süre nedir?
    A) 1 ay
    B) 3 ay
    C) 6 ay
    D) 12 ay
    E) 24 ay
  48. Aşı sonrası hangi durumda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır?
    A) Hafif enjeksiyon ağrısı
    B) 37.5°C ateş
    C) Ciddi alerjik reaksiyon belirtileri
    D) 1 gün süren yorgunluk
    E) Hafif baş ağrısı
  49. Hepatit A aşısının etkinliği hangi faktörden etkilenebilir?
    A) Saç rengi
    B) Göz rengi
    C) İmmün sistem durumu
    D) Ayakkabı numarası
    E) Kan grubu
  50. Hepatit A aşısı ile ilgili hangisi doğrudur?
    A) Sadece bir doz yeterlidir
    B) İki doz sonrası uzun süreli koruma sağlar
    C) Her yıl tekrarlanmalıdır
    D) Sadece çocuklara yapılır
    E) Canlı aşıdır

Cevap Anahtarı ve Detaylı Açıklamalar

Soru Cevap Açıklama
1 B Hepatit A aşısı, formaldehit ile inaktive edilmiş HAV içeren bir inaktif viral aşıdır .
2 C HAV fekal-oral yolla bulaşır; kontamine su ve gıda tüketimiyle yayılır .
3 C ABD’de 2 monovalan hepatit A aşısı ve 1 kombine HepA/HepB aşısı olmak üzere toplam 3 ürün mevcuttur .
4 B Aşı, inaktive edilmiş HAV antijenleri içerir; canlı virüs içermez .
5 C İnaktif aşı olduğu için hastalık yapamaz .
6 C Çocuklarda standart şema: 12-23 ay arası ilk doz, 6-18 ay sonra ikinci doz .
7 B Yetişkinlerde 0. ve 6-12 veya 6-18. aylarda iki doz uygulanır .
8 C Aşı intramüsküler yolla uygulanır .
9 C 18 yaş altı için 0.5 mL .
10 D 19 yaş ve üzeri için 1.0 mL .
11 C En sık yan etki enjeksiyon yerinde ağrıdır (%67) .
12 C İlk dozdan sonra 6-12 ay koruma sağlanır .
13 C İki doz sonrası en az 14-20 yıl koruma .
14 C Rutin antikor takibi önerilmemektedir .
15 C Tam şema sonrası 1-3 ay en uygun zamandır .
16 B Önceki doza karşı anafilaksi kesin kontrendikasyondur .
17 D Kombine aşı 18 yaş ve üzeri için onaylıdır .
18 A Standart şema: 0, 1, 6. aylar .
19 B Orta-ciddi akut hastalıkta aşılama ertelenmelidir .
20 B Risk varsa gebelikte uygulanabilir; gebelik kontrendikasyon değildir .
21 D Hafif egzama endikasyon değildir; diğerleri risk faktörüdür .
22 B Aşı aktif immünite sağlar; bağışıklık sistemini uyarır .
23 C Canlı HAV içermez; inaktive edilmiş virüs içerir .
24 C Risk faktörü olmayan ancak korunmak isteyen herkes aşılanabilir .
25 C Enjeksiyon yerinde sıcaklık %18.2 sıklıkta görülür .
26 B Baş ağrısı %16.1 sıklıkta bildirilmiştir .
27 A 12-23 ay çocuklarda ateş daha sık görülür .
28 D Ciddi alerjik reaksiyon çok nadirdir .
29 C Aşı bileşenine anafilaksi kesin kontrendikasyondur .
30 D İlk dozdan 1 ay sonra serokonversiyon %95-100’dür .
31 B Anti-HAV IgG koruyucu antikoru gösterir .
32 B İmmünokompromize durum aşı yanıtsızlığı için risk faktörüdür .
33 C Tam şema sonrası 1-3 ay içinde zirveye ulaşır .
34 B Hızlandırılmış şema: 0, 7, 21-30. günler + 12. ay rapel .
35 C İki doz yeterlidir; rutin 3. doz önerilmez .
36 B Sırt ağrısı bildirilen kas-iskelet yan etkilerindendir .
37 C Aşı %95-100 koruyuculuk sağlar .
38 C 1 yaş (12 ay) ve üzerinde uygulanabilir .
39 C Anafilakside acil adrenalin ve tıbbi müdahale gerekir .
40 C İmmünokompromize bireylerde antikor takibi düşünülebilir .
41 B Baş ağrısı en sık nörolojik yan etkidir .
42 E İnfantlarda uyluk laterali, çocuk/yetişkinlerde deltoid kas tercih edilir .
43 C Canlı virüs içermez; bu nedenle C yanlıştır .
44 A Ateş genellikle ilk 24-48 saat içinde görülür .
45 B Bulantı sistemik yan etkiler arasındadır .
46 B HAV ile çalışan laboratuvar personeli risk grubundadır .
47 C Minimum 6 ay ara önerilir .
48 C Ciddi alerjik reaksiyon belirtilerinde acil başvuru gerekir .
49 C İmmün sistem durumu aşı etkinliğini etkiler .
50 B İki doz sonrası uzun süreli koruma sağlanır .

Kaynaklar

  1. MSD Manual Consumer Version. Hepatitis A Vaccine. January 2026.
  2. MSD Manual Professional Edition. Hepatitis A (HepA) Vaccine. January 2026.
  3. Hepatitis A Vaccine VIS. January 2025.
  4. Hepatitis A Vaccine Safety. December 2024.
  5. VAQTA Prescribing Information. September 2025.
  6. HAVRIX Prescribing Information. December 2023.
  7. MSD Türkiye. VAQTA Kısa Ürün Bilgisi.

 

3784 Total 3 Gün

Bu yazıyı beğendiniz mi?

5 / 5. 9

Posted in HEPATİT AŞILARI
Tags: , , , ,