Grup B Beta Hemolitik Streptokok (GBS) Testi: Gebelikte Önemi ve Yönetimi
Grup B Streptococcus (GBS), özellikle hamile kadınlarda vajinal ve rektal bölgede kolonize olabilen ve yenidoğanlarda ciddi enfeksiyonlara yol açabilen bir bakteridir. Tarama, doğum sırasında anneden bebeğe geçişi önlemek için önemlidir. Kadınlarda vajende Grup B Beta Hemolitik Streptokok (GBS)varlığı zaman aman geçici olark gelişebileceğinden tarama doğuma yakın dönemlerde yapılmalıdır. Hamile olmayan yada hamileliğin başında ki kişilerde GBS taraması ve/ veya tedavisi yapılmaz.
1. GBS Testi Nedir?
Grup B Streptokok (GBS), yetişkinlerde normal bağırsak ve vajinal florada bulunabilen bir bakteridir. Gebelerde vajinal ve rektal bölgede kolonize olabilir. Test, gebelikte bu bakterinin varlığını tespit etmek için yapılır. GBS varlığı gebede bir şikayete sebep olmaz.
2. Ne Zaman Yapılır?
-
Test zamanı: 35-37. gebelik haftaları arasında yapılır. Erken doğum riski varsa daha önce de bakılabilir.
-
Nasıl yapılır? Vajinal ve rektal sürüntü örnekleri alınarak kültürde incelenir.
-
Örnek, vajinanın alt 1/3’ünden ve rektal bölgeden (anal açıdan 2-3 cm içeriden) alınır.
-
Kültür: Örnek, seçici besiyerinde (GBS’ye özgü kanlı agar veya chromogenic agar) 18-24 saat inkübe edilir.
-
Moleküler Yöntemler (PCR): Hızlı sonuç için kullanılabilir, ancak kültür hala altın standarttır.
-
Antijen Testleri: Daha az duyarlı olduğu için rutinde önerilmez.
-
3. Neden Önemlidir?
GBS, doğum sırasında bebeğe bulaşabilir ve yenidoğan sepsis, menenjit, pnömoni gibi ciddi enfeksiyonlara yol açabilir. Erken tanı ve tedavi ile bu riskler azaltılabilir.
4. Test Pozitif Çıkarsa Ne Olur?
-
Anneye risk: Genellikle belirti vermez, ancak doğum sonrası endometrit (rahim enfeksiyonu) riski artabilir.
-
Bebek için riskler:
-
Erken başlangıçlı GBS enfeksiyonu (doğumdan sonra ilk 7 gün): Sepsis, solunum sıkıntısı.
-
Geç başlangıçlı GBS enfeksiyonu (7 gün-3 ay): Menenjit, nörolojik hasar.
-
5. Nasıl Tedavi Edilir?
-
Doğum sırasında (intrapartum) antibiyotik profilaksisi uygulanır:
-
Penisilin G (ilk tercih) veya ampisilin.
-
Penisilin alerjisi varsa sefalosporinler veya klindamisin (duyarlılık testine göre).
-
-
Doğum başladığında damar yoluyla antibiyotik verilir ve doğum boyunca 4 saatte bir tekrarlanır.
6. Doğumu Etkiler mi?
-
GBS pozitifliği normal doğum veya sezaryeni doğrudan etkilemez.
-
Ancak, doğum eylemi sırasında antibiyotik verilmesi zorunludur (sezaryende su kesesi açıldıysa veya doğum eylemi başladıysa).
-
Antibiyotik tedavisi, enfeksiyon riskini %70-80 azaltır, tamamen engel olamaz.
7. Ek Önlemler
-
GBS pozitif + risk faktörleri varsa (erken doğum tehdidi, 18 saatten uzun süren membran rüptürü, doğumda ateş) bebek yakın izlenir.
-
Yenidoğanda enfeksiyon bulguları (huzursuzluk, beslenme güçlüğü, ateş) varsa tedavi başlanır.
Özet:
GBS taraması, yenidoğan enfeksiyonlarını önlemede hayati öneme sahiptir. Test pozitifse, doğumda antibiyotik ile koruma sağlanır. Gebelerin 35-37. haftalarda bu testi yaptırması önerilir.
