Etiket: Mortality - ENFEKSİYON HASTALIKLARI

Diyabetik Ayak Nedir?

Diyabetik ayak, diyabetes mellitusun kronik komplikasyonlarından biri olup, periferik nöropati, iskemi ve enfeksiyon üçlüsüne bağlı gelişen yara, ülser veya doku hasarıdır. Tedavi edilmezse ampütasyon ile sonuçlanabilir.

ABD’de yaklaşık 29 milyon diyabet hastası bulunmaktadır ve 65 yaş üstü bireylerin %25’inde diyabet görülür. Diyabetik nöropatilerin %75’i distal simetrik polinöropati (DSP) ile karakterizedir. Periferik nöropati gelişen hastalarda ülser oluşma riski yıllık %7’nin üzerine çıkar. Diyabetik ayak ülseri olan hastalarda 3 yıllık mortalite %13’ten %28’e yükselir.

Osteomiyelit, ülserlerin %15’inde görülür ve bu vakaların %15’i ampütasyon gerektirir. Diyabetik ayak ülserleri, ampütasyonların %60’ının temel nedenidir. Ampütasyon sonrası 5 yıllık mortalite oranı %60’a ulaşır.

Diyabetik Ayak Etiyoloji

Diyabetik ayak gelişiminde rol oynayan faktörler:

Nöropati: Duyu kaybı, otonom disfonksiyon (terleme azalması, kuru cilt).
İskemi: Periferik arter hastalığı (PAD) ve mikroanjiyopati.
Enfeksiyon: Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, anaeroblar.
Biomekanik Stres: Ayak deformiteleri (çekiç parmak, Charcot artropatisi), uygunsuz ayakkabı.

Diyabetik Ayak Epidemiyoloji ve İstatistikler

Diyabetik hastaların %15-25’inde ayak ülseri gelişir.
Ülserlerin %60’ı enfekte olur; osteomiyelit riski %20.
Diyabetik ayak, travma dışı ampütasyonların %85’inden sorumludur.
Ampütasyon sonrası 5 yıllık mortalite %50-60.

Diyabetik Ayak Patofizyoloji

Nöropati: Ağrı hissi azalır → travma fark edilmez.
İskemi: Dokuda hipoksi → yara iyileşmesi bozulur.
Enfeksiyon: Glikoz zengin ortam → bakteri üremesi kolaylaşır.
Enflamasyon: Artmış sitokinler → doku hasarı.

Klinik Bulgular:

Ağrısız yaralar (nöropatik), şişlik, kızarıklık, pürülan akıntı.
Gangren, kemik çıkıntıları (Charcot ayak).

Diyabetik Ayak Sınıflandırmalar:

Wagner Sınıflaması:
- Evre 0: Risk faktörleri var, ülser yok.
- Evre 1: Yüzeysel ülser.
- Evre 2: Derin ülser (tendon/kemik tutulumu yok).
- Evre 3: Derin ülser + osteomiyelit/apse.
- Evre 4: Gangren (parmak veya ön ayak).
- Evre 5: Tüm ayak gangreni.

Texas Sınıflaması: Enfeksiyon ve iskemi derecesine göre evreleme.Diyabetik Ayak Texas SınıflamasıDiyabetik ayak ülserlerinin derecelendirilmesinde kullanılan Texas Sınıflaması, ülserin derinliğini, enfeksiyon varlığını ve iskemi derecesini dikkate alarak tedavi stratejilerini belirlemeye yardımcı olur. Wagner sınıflamasından daha kapsamlıdır ve klinik pratikte yaygın olarak kullanılır.Texas Sınıflaması: 3 Eksenli Sistem

Evre	Derinlik	Enfeksiyon	İskemi
0	Pre-ülseratif lezyon	Enfeksiyon yok	İskemi yok
1	Yüzeysel ülser	Enfeksiyon yok	İskemi yok
2	Tendon/kapsüle kadar	Enfeksiyon var	İskemi yok
3	Kemik/ekleme kadar	Enfeksiyon + iskemi var	İskemi var

Derinlik Evreleri (Grade)

Grade 0: Kallus, deformite var ancak ülser yok.
Grade 1: Yüzeysel ülser (epidermis/dermis).
Grade 2: Derin ülser (tendon, kapsül, fasya tutulumu).
Grade 3: Kemik/eklem tutulumu veya abse.

Enfeksiyon Durumu (Stage)

A: Enfeksiyon yok.
B: Enfeksiyon var (selülit, pürülan akıntı).
C: İskemi + enfeksiyon.
D: İskemi + gangren.

İskemi Varlığı (Ischemia) ( $A B I = Ayak bileği sistolik bas ı n cı / Kol sistolik bas ı n cı dır 0,4 altında ise iskemi ve gangren riski vardır ).$

0: Nabızlar normal, ABI >0.9.
1: Asemptomatik iskemi (ABI <0.9).
2: Kritik iskemi (ABI <0.5, dinlenme ağrısı).
3: Gangren.

Örnek Texas Sınıflaması Kullanımı

“Grade 2, Stage B, Ischemia 1”:
- Derin ülser (tendona kadar), enfeksiyon var, hafif iskemi.
“Grade 3, Stage D, Ischemia 3”:
- Kemik tutulumu + gangren + kritik iskemi → Acil cerrahi gerektirir.

Texas vs. Wagner Sınıflaması Farkı

Özellik	Texas Sınıflaması	Wagner Sınıflaması
Kapsam	Derinlik + enfeksiyon + iskemi	Sadece derinlik ve doku hasarı
Klinik Kullanım	Tedavi planlamada daha detaylı	Basit ve hızlı sınıflama
İskemi	Ayrıntılı değerlendirme (ABI, gangren)	Dikkate almaz

Texas Sınıflamasının Avantajları

Tedaviye Yön Verir:
- Grade 3 + Stage C/D → Revaskülarizasyon veya ampütasyon gerekebilir.
Prognozu Belirler:
- İskemi varlığı (Ischemia 2-3) kötü prognoz göstergesidir.
Standartize Raporlama:
- Multidisipliner ekip iletişimini kolaylaştırır.

Tablo: Texas Sınıflamasına Göre Tedavi Yaklaşımı

Texas Evresi	Tedavi
Grade 1, Stage A	Yara bakımı, offloading, glisemik kontrol.
Grade 2, Stage B	Antibiyotik + debridman + enfeksiyon kontrolü.
Grade 3, Stage C/D	Acil revaskülarizasyon, cerrahi debridman, HBOT. (Hiperbarik oksijen tedavisi)

Sonuç:
Texas sınıflaması, diyabetik ayak ülserlerinin derinliğini, enfeksiyon şiddetini ve perfüzyon durumunu entegre ederek klinisyene kapsamlı bir rehber sunar. Özellikle iskemik ülserlerde cerrahi kararı vermek için kritik öneme sahiptir.

Diyabetik Ayak Klinik Değerlendirme

Fizik Muayene: Monofilament test (nöropati), nabız kontrolü.
- Periferik nabızlar, duyu muayenesi ve ülser derinliği değerlendirilmelidir.
Laboratuvar: CRP, ESR, HbA1c, kültür.
- CRP >10 mg/L ve ESR >40 mm/saat osteomiyelit lehinedir.
- Hemoglobin A1C (kötü glisemik kontrol göstergesi).
Görüntüleme:
- MRI: Osteomiyelit tanısında altın standart.
- Direkt Radyografi: Osteomiyelit bulguları 4-6 hafta sonra ortaya çıkar.
- MRI: Erken kemik iliği ödemi ve yumuşak doku tutulumunu gösterir (altın standart).
- BT: Derin apse veya gaz varlığını değerlendirmede kullanılır.
- Anjiyografi: İskemi değerlendirmesi.
Transkütanöz Oksijen Ölçümü (TCOM): <40 mmHg → kötü prognoz.
- <40 mmHg olması yara iyileşmesini engeller.
- Hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT) için TCOM >200 mmHg öngörücüdür.e

Diyabetik Ayak Tedavi Planı

Medikal Tedavi:

Antibiyotikler: Osteomiyelitte 6 hafta IV tedavi (örn. seftazidim + metronidazol).
Glisemik Kontrol: HbA1c <7% hedeflenir.

Cerrahi Tedavi:

Debridman, ampütasyon, revaskülarizasyon (bypass).

Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT) Endikasyonları:

Wagner Evre 3-5 ülserler.
TCOM <40 mmHg olanlar.
Enfekte yarada doku oksijenasyonunu artırmak için.

Osteomyelit Değerlendirmesi

Probe-to-Bone Testi: Pozitif ise osteomiyelit şüphesi. ( prob kemiğe kadar gidiyorsa +)
MRI Bulguları: Kemik iliği ödemi, kortikal destrüksiyon.
Kemik Biyopsisi: Kesin tanı için gereklidir.

Diyabetik Ayak Ayırıcı Tanı

Venöz staz ülserleri,
Bası yaraları,
Nöropatik olmayan ülserler (vaskülit, travma).

Prognozu Belirleyen Faktörler

Kötü Prognoz Göstergeleri:
- İleri yaş, böbrek yetmezliği, PAD, MRSA enfeksiyonu.
İyi Prognoz Göstergeleri:
- Erken tedavi, iyi glisemik kontrol, revaskülarizasyon.

Diyabetik Ayak Komplikasyonlar

Akut: Selülit, nekrotizan fasiit, sepsis.
Kronik: Osteomiyelit, Charcot artropatisi, ampütasyon.

Özet Tablo: Diyabetik Ayak Yönetimi

Aşama	Uygulama
Önleme	Ayak bakımı, uygun ayakkabı, düzenli muayene.
Erken Tanı	Monofilament test, TCOM, MRI.
Tedavi	Antibiyotikler, debridman, HBOT, revaskülarizasyon.
Rehabilitasyon	Protez kullanımı, fizyoterapi.

Sonuç: Diyabetik ayak, multidisipliner yaklaşım gerektiren ciddi bir komplikasyondur. Erken tanı ve agresif tedavi ile ampütasyon riski azaltılabilir.

Diyabetik Ayak 30 Çoktan Seçmeli Test Sorusu

1. Diyabetik ayak enfeksiyonlarında osteomiyelit tanısı için en duyarlı görüntüleme yöntemi hangisidir?

A) Direkt radyografi
B) Ultrasonografi
C) Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
D) Kemik sintigrafisi

2. Hiperbarik oksijen tedavisinin (HBOT) endike olduğu Wagner evresi hangisidir?

A) Evre 1
B) Evre 2
C) Evre 3
D) Evre 4

3. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayak ülserlerinin patofizyolojisinde rol oynamaz?

A) Nöropati
B) İskemi
C) Hipertansiyon
D) Enfeksiyon

4. TCOM kaç mmHg’nin altında olduğunda yara iyileşmesi zorlaşır?

A) 20
B) 30
C) 40
D) 50

5. Diyabetik ayak osteomiyelitinde antibiyotik tedavi süresi ne kadardır?

A) 1-2 hafta
B) 2-4 hafta
C) En az 6 hafta
D) 3 ay

6. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayak enfeksiyonlarında sık görülen bir patojen değildir?

A) Staphylococcus aureus
B) Pseudomonas aeruginosa
C) Escherichia coli
D) Mycobacterium tuberculosis

7. Total kontakt alçı (TCC) hangi bölgedeki ülserlerde etkilidir?

A) Topuk
B) Ayak bileği
C) Ön ayak
D) Parmaklar

8. Aşağıdakilerden hangisi cerrahi debridman endikasyonu değildir?

A) Nekrotik doku
B) Yüzeysel selülit
C) Derin apse
D) Osteomiyelit

9. Kallus debridmanı basıncı ne kadar azaltır?

A) %10
B) %26
C) %50
D) %75

10. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayak komplikasyonlarından biri değildir?

A) Sepsis
B) Gangren
C) Hipertansiyon
D) Ampütasyon

11. Diyabetik ayak ülserlerinde en sık görülen bakteri nedir?

A) Streptococcus pyogenes
B) Staphylococcus aureus
C) Klebsiella pneumoniae
D) Clostridium difficile

12. Wagner sınıflandırmasına göre derin ülser + osteomiyelit hangi evrededir?

A) Evre 2
B) Evre 3
C) Evre 4
D) Evre 5

13. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayakta nöropatik ağrının özelliğidir?

A) Yanıcı, batıcı ağrı
B) Nabızla senkron ağrı
C) Hareketle artan ağrı
D) Palpasyonla hassasiyet

14. Diyabetik ayak ülserlerinde debridmanın amacı nedir?

A) Biofilm oluşumunu artırmak
B) Nekrotik dokuyu temizlemek
C) Kan akımını azaltmak
D) Enfeksiyon riskini artırmak

15. Aşil tendon uzatması hangi durumda önerilir?

A) Topuk ülseri
B) Ön ayak basınç artışı
C) Ayak bileği kırığı
D) Parmak deformitesi

16. Diyabetik ayakta MRSA enfeksiyonu hangi sonucu kötüleştirir?

A) Ülser iyileşmesi
B) Ampütasyon riski
C) Glisemik kontrol
D) Hipertansiyon

17. Diyabetik ayakta gangren gelişiminde en önemli faktör nedir?

A) Hiperglisemi
B) İskemi
C) Obezite
D) Hipertansiyon

18. Osteomiyelit tanısında altın standart yöntem nedir?

A) Direkt grafi
B) Kemik biyopsisi
C) Ultrason
D) Anjiyografi

19. Diyabetik ayakta yara iyileşmesini hızlandıran faktör nedir?

A) Sigara kullanımı
B) İyi glisemik kontrol
C) Hareketsizlik
D) Yüksek kolesterol

20. Diyabetik ayakta en sık ampütasyon seviyesi nedir?

A) Diz üstü
B) Diz altı
C) Ayak bileği
D) Transmetatarsal

21. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayakta enfeksiyon bulgusudur?

A) Ülser çevresinde eritem
B) Soğuk ayak
C) Nabızların palpe edilememesi
D) Kuru cilt

22. Diyabetik ayakta Charcot artropatisinin radyolojik bulgusu nedir?

A) Eklem aralığında daralma
B) Kemik fragmantasyonu
C) Yumuşak doku kalsifikasyonu
D) Osteofit

23. Diyabetik ayakta periferik arter hastalığı tanısında kullanılan test hangisidir?

A) ABI (Ankle-Brachial Index)
B) EEG
C) EMG
D) EKG

24. Diyabetik ayak ülserlerinde negatif basınçlı yara tedavisinin (NPWT) amacı nedir?

A) Enfeksiyonu yaymak
B) Granülasyon dokusunu artırmak
C) Nekrotik dokuyu bırakmak
D) Kan akımını azaltmak

25. Diyabetik ayakta ampütasyon sonrası 5 yıllık mortalite oranı nedir?

A) %20
B) %40
C) %60
D) %80

26. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayakta nöropatik ülserin özelliğidir?

A) Ağrılı olması
B) Ayak tabanında lokalize olması
C) Nabızların zayıf olması
D) Soğuk ve soluk olması

27. Diyabetik ayakta HBOT kaç ATA basınçta uygulanır?

A) 1.0
B) 1.5
C) 2.4
D) 3.0

28. Diyabetik ayakta en sık görülen deformite hangisidir?

A) Düz taban
B) Çekiç parmak
C) Hallux valgus
D) Pes kavus

29. Diyabetik ayakta yara kültürü nasıl alınmalıdır?

A) Yüzeyel sürüntü
B) Derin doku biyopsisi
C) Kan kültürü
D) İdrar kültürü

30. Diyabetik ayakta interprofesyonel ekip yaklaşımında hangisi yer almaz?

A) Podiatrist
B) Kardiyolog
C) Damar cerrahı
D) Enfeksiyon hastalıkları uzmanı

Cevap Anahtarı

EXTRA Diyabetik Ayak Çoktan Seçmeli Test Soruları (20 Soru)

1. Diyabetik ayak ülserlerinin en sık nedeni nedir?

A) Hipertansiyon
B) Periferik nöropati
C) Romatoid artrit
D) Hipertiroidi

2. Texas sınıflamasında “Grade 3” neyi ifade eder?

A) Yüzeysel ülser
B) Tendon/kapsül tutulumu
C) Kemik veya eklem tutulumu
D) Gangren

3. ABI (Ankle-Brachial Index) değeri hangi durumda kritik iskemi lehinedir?

A) 1.0-1.4
B) 0.9-0.99
C) 0.4-0.9
D) <0.4

4. Diyabetik ayakta osteomiyelit tanısı için altın standart görüntüleme yöntemi hangisidir?

A) Direkt grafi
B) Ultrason
C) MRI
D) BT

5. Wagner sınıflamasına göre “Evre 3” hangisini tanımlar?

A) Derin ülser + osteomiyelit
B) Yüzeysel ülser
C) Gangren
D) Pre-ülseratif lezyon

6. ABI ölçümünde yalancı yüksek değer hangi durumda görülür?

A) Damar kalsifikasyonu
B) Hiperglisemi
C) Anemi
D) Hipertansiyon

7. Diyabetik ayakta hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT) hangi Wagner evresinde endikedir?

A) Evre 1
B) Evre 2
C) Evre 3
D) Evre 0

8. Texas sınıflamasında “Stage B” neyi gösterir?

A) Enfeksiyon yok
B) Enfeksiyon var
C) İskemi var
D) Gangren var

9. Diyabetik ayakta transkütanöz oksijen ölçümü (TCOM) kaç mmHg altında yara iyileşmesi zordur?

A) 20
B) 30
C) 40
D) 50

10. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayakta cerrahi debridman endikasyonlarından değildir?

A) Nekrotik doku
B) Derin apse
C) Yüzeysel selülit
D) Osteomiyelit

11. Diyabetik ayakta en sık görülen bakteri nedir?

A) Escherichia coli
B) Staphylococcus aureus
C) Mycobacterium tuberculosis
D) Clostridium difficile

12. Charcot artropatisinin radyolojik bulgusu nedir?

A) Eklem aralığında daralma
B) Kemik fragmantasyonu
C) Yumuşak doku kalsifikasyonu
D) Osteofit

13. Diyabetik ayakta “probe-to-bone testi” pozitifliği neyi düşündürür?

A) Selülit
B) Osteomiyelit
C) Venöz yetmezlik
D) Nöropati

14. Diyabetik ayakta ampütasyon sonrası 5 yıllık mortalite oranı nedir?

A) %20
B) %40
C) %60
D) %80

15. Texas sınıflamasında “Ischemia 2” neyi ifade eder?

A) Nabızlar normal
B) Dinlenme ağrısı
C) Gangren
D) Asemptomatik iskemi

16. Diyabetik ayakta kallus debridmanı basıncı ne kadar azaltır?

A) %10
B) %26
C) %50
D) %75

17. Aşağıdakilerden hangisi diyabetik ayakta nöropatik ağrının özelliğidir?

A) Nabızla senkron ağrı
B) Yanıcı, batıcı ağrı
C) Hareketle artan ağrı
D) Palpasyonla hassasiyet

18. Diyabetik ayakta en sık ampütasyon seviyesi nedir?