BOS ŞANT ENFEKSİYONU
Beyin-omurilik sıvısı (BOS) şant enfeksiyonları, genellikle Staphylococcus epidermidis ve Staphylococcus aureus gibi koagülaz-negatif stafilokoklar (KNS) başta olmak üzere, ayrıca Propiyonibacterium acnes, Gram-negatif basiller (örn. E. coli, Klebsiella) ve nadiren Candida türleri gibi mantarlar tarafından oluşturulur. Tedavi, enfeksiyon etkenine ve klinik tabloya göre düzenlenmelidir.
Empirik Antibiyotik Tedavisi (Kültür Sonucu Beklenirken)
-
Vancomisin
-
Doz: 15-20 mg/kg IV (genellikle 1 gr 12 saatte bir, terapötik düzey takibi önemli).
-
Etki Spektrumu: MRSA ve koagülaz-negatif stafilokoklar için ilk seçenek.
-
-
Sefalosporin (Seftazidim veya Sefepim) veya Karbapenem (Meropenem)
-
Doz (Seftazidim): 2 gr IV 8 saatte bir.
-
Doz (Meropenem): 2 gr IV 8 saatte bir.
-
Endikasyon: Gram-negatif basiller düşünülüyorsa eklenir.
-
Kültüre Göre Hedefe Yönelik Tedavi
| Etken | Antibiyotik Seçenekleri | Notlar |
|---|---|---|
| MSSA/KNS | Nafsilin/Oksasilin (2 gr IV 4-6 saatte bir) veya Sefazolin (2 gr IV 8 saatte bir) | Penisilin alerjisi varsa sefazolin veya vankomisin. |
| MRSA/KNS | Vancomisin (15-20 mg/kg IV 12 saatte bir) | TDM (trough hedef: 15-20 µg/mL). Direnç varsa Daptomisin veya Linezolid düşünülebilir. |
| Gram-negatif basiller | Meropenem (2 gr IV 8 saatte bir) veya Seftazidim (2 gr IV 8 saatte bir) | ESBL şüphesinde karbapenem tercih edilir. |
| Propiyonibacterium acnes | Penicillin G (4 milyon ünite IV 4 saatte bir) veya Sefotaksim | Uzun süreli tedavi gerekebilir (4-6 hafta). |
| Pseudomonas aeruginosa | Seftazidim + Gentamisin veya Siprofloksasin IV | Kombinasyon tedavisi önerilebilir. |
| Candida spp. | Amfoterisin B (lipozomal) veya Flukonazol (BOS penetrasyonu iyi) | Amfoterisin B + flusitozin kombinasyonu da kullanılabilir. |
Ek Öneriler
-
Şantın Çıkarılması: Enfeksiyonun kontrolü için genellikle şantın çıkarılması + EVD (eksternal ventriküler drenaj) yerleştirilmesi gerekir. Yeni şant, enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra takılır.
-
Tedavi Süresi: Genellikle 10-14 gün IV antibiyotik sonrası kültür negatifleşene kadar devam edilir. Bazen 4-6 hafta gerekebilir.
-
Intratekal/Intraventriküler Antibiyotik: Özellikle Gram-negatif menenjitlerde veya dirençli olgularda gentamisin (4-8 mg/gün) veya vankomisin (10-20 mg/gün) intraventriküler verilebilir.
Önemli Not:
-
BOS kültür ve Gram boyama sonuçları mutlaka değerlendirilmeli.
-
Antibiyotik penetrasyonu: Sefalosporinler, vankomisin ve karbapenemler BOS’a yeterli geçiş yapar, ancak tedavi dozları yüksek tutulmalıdır.
-
Konsültasyon: Enfeksiyon hastalıkları ve nöroşirürji konsültasyonu şarttır.