Ab- MİKROBİYOLOJİ TESTLERİ

image_pdfimage_print

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI’NDA ÇALIŞILAN TESTLERİN İSTENMESİ:

Mikrobiyoloji Laboratuvarı’ndan test istemleri tüm hastalar için, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) ilgili doktor tarafından tetkik adı veya tetkik kodu girilerek yapılır.

Testlerin girişinin yapılabilmesi için, servis ve polikliniklerden hekim, HBYS hasta sayfasında yer alan “tetkik” menüsü seçer. Testlerin tam ve zamanında çıkması için tetkik girişleri tam eksiksiz yapmalıdır.  Dışarıdan sadece tetkik amaçlı başvuran hastaların kayıtları ve test istemleri Laboratuvar sekretaryasında yapılır.

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARI’NDA ÇALIŞILAN TESTLERE AİT ÖRNEKLERİN ALINMASI:

ÖRNEK ALIM TALİMATLARI:

Her tür örnek alımından önce sözel olarak kimlik teyidi yapılmalıdır.

ACİL SERVİS VE YATAKLI BİRİMLERDE:

Acil servis ve yataklı birimlerde kimlik doğrulaması yapıldıktan sonra örnek alma işlemi gerçekleştirilir. Hekim test taleplerini otomasyon sisteminde yapar. Klinik hemşiresi sistemde talepleri görür. Testlerin barkotlarını basar, tüplere yapıştırır. Barkotlarda hastanın kimlik tanımlayıcılarıyla birlikte, testin adı, testin hangi servisten istendiği, örneğin alınış tarihi ve saati yer alır. Böylece numune alım tarihi ve saati Hastane Otomasyon Sistemi’nde ve buna entegre çalışan Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) kaydedilmiş olur. Örnekleri alarak laboratuvara iletir. Moleküler genetik sitogenetik test istemi yapılmış ise anlaşmalı laboratuvara ait istem formu doldurularak hasta onayı alınır ve örnek ile birlikte laboratuvara gönderilir.

POLİKLİNİKTEN BAŞVURAN HASTALARDA:

Poliklinik muayenesini takiben hekim test taleplerini otomasyon sisteminde yapar. Poliklinik hemşiresi sistemde taleplerini görür. Testlerin barkotlarını basar, tüplere yapıştırır. Barkotlarda hastanın kimlik tanımlayıcılarıyla birlikte, testin adı, testin hangi servisten istendiği, örneğin alınış tarihi ve saati yer alır. Böylece numune alım tarihi ve saati Hastane Otomasyon Sistemi’ne ve buna entegre çalışan Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) kaydedilmiş olur. Numuneleri alarak laboratuvara iletir.  Moleküler genetik sitogenetik test istemi yapılmış ise anlaşmalı laboratuvara ait istem formu doldurularak hasta onayı alınır ve örnek ile birlikte laboratuvara gönderilir.

KAN ÖRNEKLERİ ALIM KURALLARI:

  • Hasta en az 15 dakika kadar rahat bir pozisyonda olmalıdır.
  • Kol, omuz hizasında düz durmalıdır.
  • Kan alınacak olan kolda :
    • Fistül,
    • Damar grefti uygulanmış ya da
    • Mastektomili meme tarafındaki kol,
    • Ödemli ve skarlı bölgeler,
    • Hematom,
    • Kan transfüzyonu ile IV sıvı tedavisi uygulanan kolda üst seviyeler zorunlu kalınmadıkça venöz kan alımı için uygun değildir.
  • Hematom oluşabileceğinden hastanın kolu kesinlikle bükülmemelidir.
  • Hem geniş hem de yüzeye yakın damar seçilmelidir.
  • Hastaya IV infüzyon yapılıyorsa diğer koldan kan alınmalıdır. ümkün değil ise infüzyona 5 dakika ara verildikten sonra kan alınmalıdır.
  • Turnike, kan alınacak damardan yaklaşık 10 cm. yukarı bağlanır.
  • Turnike en fazla bir dakika uygulanmalıdır ve iğne damara girdikten sonra hemen gevşetilmelidir.
  • Kan, enjektör ile alınmış ise, hemoliz olmaması için iğne çıkarıldıktan sonra yavaşça ve tüp kenarından kaydırılarak tüpe boşaltılmalıdır.
  • Damara girilmeden önce yumruk açılıp kapatılmamalıdır; bu hareket, plazma potasyum, fosfat ve laktat konsantrasyonlarını artırır.
  • Önce katkı maddesiz, sonra katkı maddeli tüplere kan alınmalıdır.
  • Tüpler üzerinde barkot düzenli bir şekilde yapışmış olmalı.
  • Servis, hasta adı-soyadı, dosya numarası, örnek numarası, tarih ve saati yazılı olmalıdır.
  • Gelen numuneler santrifüj edilerek çalışma tüplerine ayrılır.

KAN ÖRNEKLERİ VERMEDEN ÖNCE DİKKATEDİLMESİ GEREKEN KONULAR:

  • Laboratuvar testleri için sabah 10-12 saat açlık sonrası kan verilmelidir. Test için kan vermeye gelmeden önceki gece saat 21:00’den sonra hiçbir şey yiyip içmeyiniz.
  • Hastaneye gelmeden önce ağır ve zorlayıcı egzersiz yapılmamalıdır.
  • Kan vermeden önce, yarım saat kadar dinlenilmesi önerilir.
  • Düzenli olarak kullanılan ilaçlar varsa, kan vermeden önce doktora danışılması gerekmektedir.

İDRAR ÖRNEKLERİ ALIM KURALLARI:

  • Poliklinikten başvuran hastalara idrar örneği alınmak üzere 120 ml plastik kaplardan verilir. Bu kaplar üzerinde hastanın kimlik tanımlayıcılarının bulunduğu barkot yer alır.
  • Laboratuvar teknisyeni hastaya idrar örneğini nasıl ve ne miktarda vermesi gerektiğinin tarifini yapar.
  • Plastik kaplarda gelen idrar örnekleri daha sonra laboratuvar teknisyeni tarafından idrar analizi için uygun tüpe aktarılır.

Acil Servis ve yataklı birimlerde ise hekim tarafından yapılmış test talepleri otomasyon sisteminde, bölüm hemşiresince görülür. Hemşire, 120 ml’lik plastik kapaklı kabın üzerine hastanın barkodunu yapıştırır. Hastaya örneğin nasıl ve ne miktarda vermesi gerektiğinin tarifini yapar.

GAİTA ÖRNEKLERİ ALIM KURALLARI:

  • Dışkı kapaklı steril veya temiz kaplar içine alınmalıdır.
  • Her türlü inceleme için ceviz büyüklüğünde dışkı yeterlidir.
  • Dışkı tuvalet kağıdı ile alınmamalıdır. Tuvalet kâğıdında baryum tuzları olabilir ve bu madde, dışkıdaki bazı patojenler için öldürücü etki yapar.
  • En az üç gün arka arkaya alınan dışkının incelenmesi parazitlerin ortaya çıkarılması için daha uygun olur.
  • İçerisinde çok sayıda mikroorganizma bulunduğundan, bekletilen dışkıda çeşitli kimyasal ve pH değişiklikleri oluşarak kısa zamanda patojenlerin yok olmalarına neden olduğundan gaita örnekleri bekletilmeden laboratuvara ulaştırılmalıdır.

Poliklinik hastalarının numune kapları laboratuvardan alınır ve aynı laboratuvarın numune teslim bölümünde üzerinde kimlik tanımlayıcılarla birlikte numune alım tarihi ve saati yazan barkot yapıştırılarak teslim edilir.

VÜCUT SIVISI ÖRNEKLERİ ALMA KURALLARI:

vücut sıvısında çalışılacak parametreler için alınacak numune, steril, jelsiz kuru numune tüplerine alınır ve laboratuvara bekletilmeden gönderilir.

KÜLTÜR ÖRNEKLERİNİN ALIM KURALLARI:

  • İçerdiği patojen mikroorganizma gerçek pozitif sonucu gösterir. Bu nedenle yüksek örnek kalitesi tanıda en kritik aşamadır.
  • Numune alınırken doğru anatomik bölge seçilmelidir. Endojen mikrobiyal flora ile kontaminasyonu önlenmelidir. Numune uygun teknik ve steril ekipmanla toplanmalıdır. Aseptik teknikler uygulanmalıdır.
  • Enfeksiyonun akut safhasında antibiyotik tedavisi başlanmadan örnek alınmalıdır.
  • Başlanmış ise numune yeni antibiyotik dozu verilmeden hemen önce alınmalı ve laboratuvar bilgilendirilmelidir.
  • Numune etkenin canlılığını koruyacak ve çevrenin biyolojik güvenliğini sağlayacak bir taşıma kabına aktarılmalıdır. Üzerine hasta adı, soyadı, numunenin alındığı tarih ve saat kaydedilmelidir.
  • Numunenin kaynağı ve/veya anatomik bölge numune kabının üzerinde açık ve doğru olarak tanımlanmalıdır. Ayrıca altta yatan hastalıklar ve kullandığı ilaçlar da belirtilmelidir.

Numunenin laboratuvara hızla ulaşması, saklanacaksa saklama koşullarının uygun olması sağlanmalıdır. Numune miktarı yeterli olmalıdır. Aksi halde hatalı negatif sonuçlara neden olabilir.

KAN KÜLTÜRÜ:

TEKNİĞİ:

  • Kan Kültürü alınırken, steril eldiven giymeli ve kültür şişesinin kontamine olmasını önleyici tedbirleri almalıdır. Kan kültürü cerrahi sterilizasyon şartları gözetilerek alınmalıdır.
  • Venöz yol yerine katater veya intravasküler aletlerden kan kültürü alınması kontaminasyon riskini 2 kat arttırır.
  • Eğer bir girişte kan alınamamış ve tekrar vene girilecekse yeni bir enjektör kullanılmalı ve eldiven değiştirilmelidir.
  • Kan kültürleri alınırken iyi bir cilt antisepsisi uygulanmalıdır. Kan alınacak olan bölge derisi önce %70’lik alkol ile ıslatılan bir tampon ile ve friksiyon yaparak iyice silinerek temizlenir. Kirli deriler için gerekirse 2-3 tampon kullanılır. Sonra yeni bir tampon ile %2’lik iyot eriyiği sürülerek havada kuruması beklenmelidir.
  • Bölge delikli kompres ile örtülmelidir.
  • Alınan kan önce anaerop besiyerinin lastik tıkacı delinerek kanın yarısı bırakılır. Sonra aynı şekilde aerop besiyerine ekim yapılmalıdır.
  • Örnekler alındıktan sonra şişe hafifçe çalkalanmalıdır.
  • Dışarıda bekleme süresi ne kadar uzarsa bakteri izolasyon şansı o kadar azalmaktadır.

ZAMANI:

  • Mikroorganizmaların kanda bulunmasından yaklaşık 30-90 dakika sonra ateş, döküntü gibi bulgular ortaya çıkar ve ateş en yüksek seviyeye ulaştığında ise mikroorganizmanın kandaki seviyesi oldukça düşer.
  • Ateşin yükselmeye başladığı dönem kan kültürü için ideal dönemdir.
  • Endokardit, septik trombofilebit, mikotik anevrizmalar gibi sürekli bakteriyemi oluştuğu damar içi enfeksiyonlarda zamanlama önemli değildir.
  • Eğer hasta antibiyotik tedavisi alıyorsa bir sonraki dozdan hemen önce alınmasına dikkat edilmelidir.

ÖRNEK SAYISI VE MİKTARI:

  • Yetişkinler için en çok 10 ml, çocuklarda ise bakteriyemi daha şiddetli olduğundan kanda bulunan bakteri sayısı fazladır ve yaşına göre 0.5-2ml kan alınması önerilir.
  • Bir ven girişinden alınan kan kaç şişeye inoküle edilirse edilsin tek bir kültür olarak değerlendirilir.
  • Bir kan kültür seti; aynı anda iki ven girişiyle alınan kanların 2 veya daha fazla şişeye alınmasıyla oluşur. 24 saat içerisinde 2 veya 3 kan kültür setinin alınması yeterlidir.
  • Akut sepsis hariç, 1 saatten daha kısa süre aralıklarla kan kültürü alınmamalıdır.
  • Bir hastadan alınan bir set kan örneğinde bakteri ürememesi hemokültür sonucunun olumsuz kabul edilmesi için yeterli değildir.

BOĞAZ-NAZOFARENKS KÜLTÜRÜ:

  • Poliklinikte hekim tarafından yada laboratuvarda alınabilir. Boğaz kültür örneği steril pamuklu eküviyonlarla alınır.
  • Dil basacağı ile hastanın diline bastırılır.
  • Eküviyon sıra ile sağ ve sol tonsillalara ve tonsilla fossalarına, farinks mukozasına iyice sürülür.
  • Örnek alınan eküviyonlar dikkatlice ağız mukozasına ve tükürüğe değdirilmeden çekilir. Transport besiyeriyle laboratuvara gönderilir.

BURUN KÜLTÜRÜ:

  • Poliklinikte hekim tarafından yada laboratuvarda alınabilir. Örnek steril pamuklu eküviyonlarla alınır. Transport besiyeriyle gönderilir.

ALT SOLUNUM YOLU KÜLTÜRLERİ:

BALGAM:

  • Özellikle sabahları öksürük ile derinden gelen balgam ağızda fazla oyalandırılmadan, steril, geniş ağızlı bir kap içerisine alınmalıdır. Balgam alınmadan önce steril su ile ağzın çalkalanması ve gargara yapılabilir ancak sınırlı değeri vardır. Numune hemen incelenmelidir.
  • Balgamda bulunan enzimatik etkiler nedeniyle bekletilme esnasında birçok mikroorganizma yok olabilir. Balgam çıkaramayan hastalarda özellikle çocuklarda tuberküloz araştırması için sabah açlık mide suyu kullanılabilir.

TRAKEAL ASPİRAT/BRONŞ ASPİRASYONU:

Uygun teknikle alındıktan sonra steril ağzı kapaklı kaplarda laboratuvara ulaştırılmalıdır.

İDRAR KÜLTÜRÜ:

  • Poliklinik hastaları için hasta laboratuvara gönderilerek idrarın burada alınması sağlanır. İdrar, bakterilerin üremesi için iyi bir ortamdır. Bu nedenle oda sıcaklığında bırakılan idrarın içerisinde üretradan geçen ya da havadan ve çevreden bulaşan bakteriler hızla çoğalırlar.
  • Numune en geç 30 dak içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. İdrar kontaminasyonu önlemek için steril geniş ağızlı kaplarda alınmalıdır. Orta idrar örneği alınmalıdır.

KADINLARDA:

  • Hastaya geniş ağızlı kap ve dezenfektanlı ıslak bez verilir hastaya nasıl örnek alacağı tarif edilir. İlk olarak labialar aralandıktan sonra dezenfektanlı ıslak bez ile vulva önden arkaya bir kez silinir.
  • Sonra su ile ıslatılmış petle önden arkaya bir kez silinir. En son tuvalet kağıdı ile bölge kurulanır.
  • Hasta ilk gelen 10-15 ml. idrarı tuvalete yaptıktan sonra 50-100 ml’yi idrar kabına, son idrarı yine tuvalete yapar.

ERKEKLERDE:

  • Hastaya geniş ağızlı kap ve dezenfektanlı ıslak bez verilir hastaya nasıl örnek alacağı tarif edilir. Önce dezenfektanlı ıslak bez ile glans penis ve üretra ağzı silinir, sonra ıslak petle durulanır ve sonunda kuru pet ile kurulanır. Hasta ilk gelen 10-15 ml. idrarı tuvalete yaptıktan sonra 50-100 ml’yi idrar kabına, son idrarı yine tuvalete yapar.

BEBEKLERDE:

  • Erkek çocukta penis, kız çocukta vulva çevresi iyice temizlenir. Kız ve erkek çocuklar için ayrı özellikte ve deriye yapışma özelliği olan steril plastik torbalar, üretrayı içine alacak biçimde yapıştırılır.

SONDALI HASTALARDA:

  • Plastik torbada birikmiş idrar kesinlikle kullanılmaz. İdrar almak için kataterin torba ile ilişkili ucu çıkartılıp bu kanaldan da idrar alınmaz. Kateterden idrar akımı bir klample kesilir. 30 dak kadar beklenir. Lastik katater klempin distalinden (üretraya yakın bir noktasından) alkol ile silindikten sonra enjektör yardımıyla idrar alınır.

DIŞKI ÖRNEĞİ:

İçerisinde çok sayıda mikroorganizmalar bulunduğundan bekletilen dışkıda çeşitli kimyasal ve pH değişiklikleri oluşarak kısa zamanda patojenlerin yok olmalarına neden olur. Bu nedenle hemen incelenmelidir.

  • Dışkı non steril temiz kaplar içine alınmalıdır.
  • İnceleme için bir ceviz büyüklüğündeki dışkı yeterlidir.
  • Dışkı tuvalet kağıdı ile alınmamalıdır. Tuvalet kağıdında baryum tuzları olabilir ve bu madde, dışkıdaki bazı patojenler için öldürücü etki yapar.
  • En az üç gün arka arkaya alınan dışkının incelenmesi parazitlerin ortaya çıkarılması için daha uygun olur.
  • Kültür için dışkı elde edilemeyen durumlarda steril eküviyon ile rektal sürüntü örnekleri alınarak incelenir.

VENÖZ KATETER ÖRNEĞİ:

  • katater giriş yerinde eksüdatifprülan akıntı var ise bu akıntıdan örnek alınmalıdır.
  • katater içi kab kültürü ile birlikte katater ucundan 2 cm lik örnek değerlidir.

YARA/DOKU/ABSE KÜLTÜRÜ ÖRNEĞİ:

Ülseröz, gangrenöz lezyonlar da dahil tüm yara örneklerinde ve apselerde sürüntü değil, derin doku örneği veya aspirat gönderilmelidir.

MANTAR ARANMASI İÇİN ÖRNEK ALIMI:

  • Mantar aranması yapılacak bölge 3 gün yıkanmaz.
    • Numune alınırken temiz bir lamla lezyon kazınarak lamel üzerine döküntü toplanır.
    • KOH solüsyonu damlatılarak lamelle kapatılır.o Kazıntı yapılırken özellikle lezyonun sağlam deri ile birleşme sınırı kazınır.
    • Kazınan deri bölgesi cilt dezenfektanı ile temizlenir.
58 Total 1 Gün

Bu yazıyı beğendiniz mi?

/ 5.

As you found this post useful...

Follow us on social media!

We are sorry that this post was not useful for you!

Let us improve this post!

Posted in LABORATUVAR KALİTE DÖKÜMANLARI
Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,